fa نقش جنگل بلوط در پیشگیری از زمین لغزش (شهرستان اردل در استان چهارمحال و بختیاری) تخصصي Special پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl"><font face="arial,helvetica,sans-serif"><font size="2">  عوامل مختلفی نظیر پستی و بلندی، اقلیم، زمین شناسی، تکتونیک، پوشش گیاهی و خصوصیات خاک در ایجاد حرکتهای توده ای زمین دخالت دارند که بعضی بصورت طبیعی و بعضی بر اثر دخالت غیر اصولی انسان در طبیعت به وجود می آیند. تخریب و از بین بردن جنگل یکی از عواملی است که باعث تشدید زمین لغزش می شود. جهت بررسی این مهم، در این تحقیق ابتدا دو دامنه با شرایط تقریبا یکسان در شهرستان اردل دراستان چهارمحال و بختیاری انتخاب شد. بدین صورت که در یکی قطع جنگل و ایجاد لغزش وجود دارد و در دیگری دامنه دارای پوشش جنگلی و پایدار می باشد. با توجه به مطالعات انجام شده، هر دو دامنه از نظر زمین‏شناسی در سازند آبرفتی حاوی لایه‏های مارنی قرار گرفته، از نظر خاکشناسی نیز بافت خاک در هر دو رسی-لومی و کانی رسی غالب اسمکتیت است. همچنین خواص مکانیک خاک (زاویه اصتکاک داخلی و چسبندگی خاک) در هر دو دامنه تقریباً برابر و در گروه ML- CL قرار می گیرند. از نظر هیدرولوژی و منابع آب نیز حوزه بالا دست دو دامنه مشترک بوده و آب نفوذیافته در هر دو دامنه برابر 152600 مترمکعب در سال می‏باشد. تنها اختلاف عمده این دو دامنه درصد پوشش گیاهی آنهاست که یکی دامنه منظم و بصورت توده جنگلی با حدود 40 درصد تاج پوشش بوده و دیگری دامنه نامنظم حاوی لغزش بوده که بصورت اراضی دیم و پوششی کمتر از 5 درصد دارد. پس از تعیین کلیه پارامترهای موثر در لغزش، ضریب اطمینان در دامنه‏ای که جنگل بلوط قطع شده حدود 1 بدست آمد (روش بیشاپ) که در نتیجه توده لغزیده است در صورتیکه در دامنه دارای پوشش جنگلی بلوط، ضریب اطمینان بدون اثر پوشش گیاهی در محاسبات 9/0 بدست آمده ولی توده نلغزیده است. بدین ترتیب دیده می‏شود که وجود جنگل بلوط با ریشه‏های 4-3 متری باعث استحکام خاک شده (افزایش مقاومت برشی) و لغزش صورت نگرفته است. همچنین، پوشش جنگلی بلوط با افزایش تبخیر و تعرق توانسته است آب اضافی را دفع نموده و وزن توده را کمتر نماید. بنابراین در این منطقه قطع جنگل بلوط و تبدیل آن به دیمزار یکی از عوامل بسیار مهم در وقوع لغزش می‏باشد. </font></font></p> <font face="TimesNewRomanPSMT"><p align="left">Many factors like topography, climate, geology, tectonic, vegetation, soil properties,… are effective for</p><p align="left">occurring mass movements, that some of them are natural and some are created due to human activities.</p><p align="left">Deforestation and degradation of forests is one of the factors that aggravate the landslide occurrence and</p><p align="left">create mass movements directly. To investigate this important problem, in this research, two hillslopes with</p><p align="left">the same conditions (from view points of geology, pedology, topography and climate) in the field (Ardal</p><p align="left">township- Chahar Mahal & Bakhtiari province) were selected as one of them includes deforestation (unstable)</p><p align="left">and another one has been covered by oak forest and is stable. Based on the studies, both hillslopes</p><p align="left">have been located in alluvial formation with marl layers and soil texture in both of them is also clay-loam</p><p align="left">that dominant mineral clay is esmectite. From point of view of soil mechanical properties (internal friction</p><p align="left">angle and soil cohesion), both hillslopes are the same and they classified in ML-CL groups. From the</p><p align="left">hydrology view point, water resources in upstream of both hillslopes are common and the rate of infiltrated</p><p align="left">water is 152600 cubic meters per year. The most difference between these two hillslopes is the vegetation</p><p align="left">percent as one of them has been covered by oak forest with 40 percent canopy while other one (unstable</p><p align="left">hillslope) has less than 5 percent canopy. After determining the all effective parameters in landslide, it</p><p align="left">was specified that in landslidy hillslope, the factor of safety is equal 1 (Bishop method) and hillslope has</p><p align="left">been slided. On the other hand, in hillslope with oak trees, the rate of safety factor (without considering</p><p align="left">the effect of tree roots) has been obtained equal to 0.9 and hillslope is stable yet. Then, it can be concluded</p><p align="left">that oak trees with 3-4 root depth, have increased the soil strength and its consolidation. Furthermore,</p><p align="left">oak forest has been able to extract the further water and decrease the mass weight through increasing the</p><p align="left">evapotranspiration. Finally, it can be concluded that in Zagros region, deforestation and cutting the oaks is</p><p>one of the important factors for occurring landslides.</p></font> زمین لغزش، پایداری دامنه، جنگل بلوط، ضریب اطمینان، بیشاپ، استان چهار محال و بختیاری Landslides, Hillslope Stability, Oak forest, Safety Factor, Bishop, Chahar Mahal and Bakhtiari Pronince 19 26 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-91&slc_lang=fa&sid=1 ali talebi علی طالبی talebisf@yazduni.ac.ir 1003194753284600532 1003194753284600532 Yes Yazd University دانشگاه یزد mohammad taghi Dastorani محمد تقی دستورانی 1003194753284600533 1003194753284600533 No Yazd University دانشگاه یزد mohammad hossein Irannezhad محمد حسین ایران نژاد 1003194753284600534 1003194753284600534 No Yazd University دانشگاه یزد