fa تأثیر الگوی توزیع زمانی بارندگی طی رخداد بر روان‌آب و هدررفت خاک تحت باران‌های شبیه‌سازی شده تخصصي Special پژوهشي Research شدت بارندگی از مهم‌ترین خصوصیات باران است که در فرسایش خاک مؤثر می‌باشد. تغییرات شدت بارندگی طی مدت بارندگی که با مفهوم الگوی توزیع زمانی بارندگی بیان می‌شود، در فرسایندگی باران‌های مختلف می‌تواند مؤثر واقع شود. بررسی این موضوع در باران‌های نواحی نیمه‌خشک به دلیل وجود الگوهای متنوع توزیع بارندگی طی سال، به منظور برآورد دقیق فرسایندگی باران‌ها حائز اهمیت می‌باشد. با بررسی الگوهای رایج باران منطقه، در نهایت 11 الگوی بارندگی غیریکنواخت با شدت پایه 20 میلی‌متر بر ساعت و حداکثر شدت 5 دقیقه‌ای متغیر همراه با یک الگوی بارندگی یکنواخت با شدت 8/21 میلی‌متر بر ساعت انتخاب شدند و در دامنه‌ای با شیب 9 درصد در کرت‌هایی به ابعاد 60 در 80 سانتی‌متر مترمربع در پنج تکرار رخداد در سال 1391 مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج، تفاوت معنی‌داری بین الگوهای مختلف بارندگی از نظر روان‌آب و هدررفت خاک وجود داشت (05/0p<). این تفاوت‌ به دلیل تخریب خاک سطحی و کاهش نفوذپذیری طی شدت اوج بارندگی بود. در رگبارهای بینابین که بیش‌ترین شدت بارندگی در اواسط مدت بارندگی قرار داشت، بالاترین میزان روان‌آب (39/1 میلی‌متر) و هدررفت خاک (31/30 گرم بر مترمربع) مشاهده شد. در این رگبارها در اوایل بارندگی، خاک به آرامی تخریب و مرطوب شد. با این حال با افزایش شدت بارندگی در اواسط بارندگی، تولید روان‌آب و هدررفت خاک به شدت افزایش یافت و با تداوم بارندگی این وضعیت همچنان پایدار بود. در رگبارهای پیش‌افتاده میزان روان‌آب و هدررفت خاک به ترتیب 51/98 درصد و 63/98 درصد بیش‌تر از رگبارهای دیرکرده بود. در رگبارهای دیرکرده با وجود شدت اوج در اواخر بارندگی، به دلیل تداوم پایین باران و نهایتاً قطع آن، کم‌ترین میزان روان‌آب و هدررفت خاک رخ داد. Rainfall intensity is one of the most important factors in soil erosion. Variation of the rainfall intensity during a storm event which is defined as temporal distribution pattern of rainfall may affect temporal variation of runoff and soil erosion. This is an essential problem to accurately estimate rainfall erosivity particularly in semi-arid regions, where various patterns of temporal rainfall distribution occurs during a In this study, eleven non-uniform temporal distribution patterns with basic intensity of 20 mm.h-1. maximum 5-min intensity of 40 mm.h-1 along with an uniform temporal distribution pattern with 20 mm.h-1 in intensity were investigated at twelve erosion plots (60 cm  80 cm) installed in a hillslope with 9% slope in 2012. Each plot was exposed to five simulated rainfalls. There were significant differences among temporal distribution patterns in runoff and soil loss. These differences were associated with soil surface breakdown and declining infiltration rate during peak rainfall intensity period. In the intermediate rainfalls, which the maximum intensity occurred at the middle time during rainstorm, there was the highest value of runoff (1.39 mm) and soil loss (30.31 g.m-2). In these storms, soil was slowly disrupted and wetted by raindrops at early times during the rainfall. However, when rainfall intensity increased, runoff and soil loss remarkably increased and this condition was approximately constant over time. In the advanced rainfalls, amount of runoff and soil loss were 98.51% and 98.63% as compared to the delayed rainfalls. In the delayed rainstorms, although rainfall intensity severely increased at the final periods during the event, the lowest runoff and soil loss occurred because the duration of the maximum intensity was relatively short and the rainfall was immediately stopped. باران شبیه‌سازی شده, شدت بارندگی, کرت فرسایشی, منطقه نیمه‌خشک Simulated rainfall, Rainfall intensity, Erosion plot, Semi-arid region 9 18 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-124-4&slc_lang=fa&sid=1 Ali Reza Vaezi علی‌رضا واعظی vaezi.alireza@gmail.com 10031947532846003773 10031947532846003773 Yes Farzad Besharat فرزاد بشارت 10031947532846003774 10031947532846003774 No