Iranian Jornal of Watershed Management Science&Engineering

fa کارآیی سدهای تأخیری در مدیریت و کاهش سیلاب های دروازه قرآن شیراز با شبیه سازی نیمه توزیعی بارش- رواناب Effectiveness of Check Dams in Management and Mitigation of Floods in Quran Gate of Shiraz with semi-Distributed Rainfall-Runoff Simulation تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سیلاب 5 فروردین 1398 مسیل دروازه قرآن شیراز منجر به خسارات سنگینی شد. مطالعات هیدرولوژی وضعیت موجود حوزه آبخیز نیمه شهری مسیل مذکور با مساحت 25 کیلومترمربع، به کمک مدل بارش-رواناب نیمه توزیعی SCS انجام شد. به دلیل اختلاف ارتفاع زیاد حوزه آبخیز دروازه قرآن با ایستگاه های سینوپتیک و بارانسنجی داخل شیراز، داده های این دو ایستگاه برای شبیه سازی بارش این حوزه مناسب نیستند. بنابراین از مدل های بارش ماهواره ای استفاده شد. از میان بیش از ده مدل بارش ماهواره ای، دو مدل TRMM و PERSIANN با مشاهدات میدانی تاریخ مذکور سازگاری بیشتری داشتند. بر این اساس، بارش 24 ساعته تاریخ 5 فروردین 1398 برابر با 80 میلیمتر در نظر گرفته شد. تعداد 22 سد تأخیری با ارتفاع 5 تا 5/7 متر به کمک GIS در سطح حوزه آبخیز جانمایی شدند و با انجام روندیابی مخزن در مدل بارش-رواناب نیمه توزیعی هیدروگراف واحد SCS (NRCS) در نرمافزار HEC-HMS شبیه سازی شدند. بر اساس نتایج، دبی اوج و حجم سیلاب دروازه قرآن شیراز به ترتیب از 4/ 127 مترمکعب درثانیه و 003/ 1 میلیون مترمکعب در شرایط بدون سدهای تأخیری، به 5/ 92 مترمکعب درثانیه و 839/ 0 میلیون مترمکعب کاهش یافت و زمان رسیدن به دبی اوج حدود 20 دقیقه افزایش یافت که تأثیرات مثبت سدهای تأخیری را در کنترل و کاهش سیلاب نشان می دهد.</div> <div style="text-align: justify;">The flood on March 25, 2019 in the Quran Gate of Shiraz led to heavy human and financial losses. Studies of the current condition of the 25 km2 semi-urban watershed of the mentioned area were performed using the SCS semi-distributed rainfall-runoff model. Due to the big difference in average elevation of the Quran Gate watershed with synoptic and rain gauge stations in Shiraz, the precipitation data of these two stations are not suitable for Quran Gate watershed. Therefore, data from satellite models were used. Among more than ten satellite precipitation models, TRMM and PERSIANN were more consistent with field observations of that date. Accordingly, the 24-hour rainfall of the Quran Gate watershed on March 25, 2019 was considered equal to 80 mm. Twenty-two check dams with a height of 5 to 7.5 m were located in the watershed extent and simulated by hydrologic reservoir routing within SCS (NRCS) unit hydrograph semi-distributed model in HEC-HMS. According to the results, the peak discharge and flood volume of Quran Gate decreased from 127.4 m3/s and 1.003 million cubic meters (MCM) to 92.5 m3/s and 0.839 MCM and the time to peak discharge increased by nearly 20 minutes, which shows the positive effects of using check dams in flood control and mitigation. </div> کنترل سیل در مبدأ, مدل ارتفاعی رقومی, مدل بارش ماهواره‌ای, GIS, HEC-HMS Flood Control in Origin, Digital Terrain Model (DEM), Satellite Rainfall Models, GIS, HEC-HMS 32 41 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-924-3&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Mohebzadeh Fattahi علیرضا محب زاده فتاحی mohebzadeh.alireza@semnan.ac.ir 100319475328460015394 100319475328460015394 No Ph.D Student in Water Engineering and Water Resources Management, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran. دانشجوی دکترای تخصصی مهندسی عمران گرایش مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان Khosrow Hosseini خسرو حسینی khhoseini@semnan.ac.ir 100319475328460015395 100319475328460015395 Yes Corresponding Author and Associate Professor, Department of Water Engineering and Hydraulic Structures, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran دانشیار، گروه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان Saeed Farzin سعید فرزین saeed.farzin@semnan.ac.ir 100319475328460015396 100319475328460015396 No Associate Professor, Department of Water Engineering and Hydraulic Structures, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran. دانشیار، گروه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان Sayed-Farhad Mousavi سیدفرهاد موسوی fmousavi@semnan.ac.ir 100319475328460015397 100319475328460015397 No Professor, Department of Water Engineering and Hydraulic Structures, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran. استاد، گروه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان