Iranian Jornal of Watershed Management Science&Engineering

fa شبیه‌سازی تغییرات درون رگباری ضریب روان‌آب با استفاده از مؤلفه‌های بارشی در حوزه‌ی آبخیز بار نیشابور Simulating Intra-Storm Variation of Runoff Coefficient Using Precipitation Components for Neyshabour Bar Watershed, Iran تخصصي Special پژوهشي Research استفاده از روش های تجربی گوناگون برای برآورد روانآب سطحی در حوزه های آبخیز فاقد ایستگاه هیدرومتری، اجتنابناپذیر است. یکی از پارامترهای مهم موجود در بیشتر این روش ها، ضریب روانآب است. تخمین صحیح ضریب روانآب سطحی و بررسی تغییرات آن در شرایط گوناگون، برآورد صحیح روانآب سطحی سیلابها را امکانپذیر میسازد. پژوهشها در زمینهی بررسی ضریب روانآب و عاملهای مؤثر بر آن، بیشتر در مقیاسهای ماهانه، فصلی و سالانه در مناطق گوناگون جهان انجام شده است، ولی در زمینهی تغییرات ضریب روانآب در مقیاس یک واقعهی رگبار، پژوهشهای کمی صورت پذیرفته است. حال آنکه اساس بسیاری از تحلیلهای هیدرولوژیک بر مقیاس رگبار استوار است. از اینرو، هدف اصلی پژوهش، بررسی امکان شبیهسازی تغییرات ضریب روانآب در مقیاس رگبار و شناسایی عاملهای مؤثر بارشی بر آن، در حوزهی آبخیز بار نیشابور با مساحت 11388 هکتار بوده است. پس از بررسی 440 باراننگار و آبنگار سیلهای موجود در منطقه طی سالهای 1369 تا 1378، تعداد 32 رگبار با زمان بارش بیش از زمان تمرکز 9/2 ساعت حوزه و همچنین ایجاد نوسان در آبنمود، انتخاب و میانگین ضریب روانآب کل واقعه، چارکها و دهکها محاسبه شد. سپس ارتباط بین متغیرهای گوناگون بارش کل و همچنین بارش مازاد با میانگین مقدار ضریب روانآب و ضریب روانآب جزئی از راه تحلیل روابط رگرسیونی دو و چند متغیره و با شکلهای گوناگون ساده و تغییر شکل یافتهی متغیرها بررسی شد. نتایج بدست آمده از پژوهش، دلالت بر تغییرات زیاد بین رگباری ضریب روانآب مشاهداتی در دامنهی 6/0 تا 7/45 درصد با میانگین حسابی، میانه، معکوس میانگین لگاریتم و انحراف معیار بهترتیب 65/10، 96/7، 59/7، 35/9 درصد داشته است. روی هم رفته، یافتههای پژوهش بر امکان شبیهسازی منحنی تغییرات ضریب یاد شده با استفاده از رگرسیونهای دو متغیره با ضریب همبستگی بین 28 تا 88 درصد (68/0 ≥ P ≥ 003/0) و با برتری متغیرهای چارک دوم و سوم در تبیین آن دلالت داشته است. Application of empirical methods in estimation of surface runoff is a must in ungauged watersheds.The runoff coefficient is one of the important input variables in empirical models. Proper calculation ofrunoff coefficient and study on its variation in different conditions facilitates proper estimation of runoffand flood peaks. So far, many studies have been conducted for estimation of runoff coefficient onmonthly, seasonal and annual bases. However, limited researches have considered the variation of runoffcoefficient during a storm event. The present study was therefore formulated to study on the intravariation of runoff coefficient and its affecting factors in Bar Neyshabour watershed comprising an areaof 11388ha. Towards this attempt, 32 storm events, with duration of equal to or more than watershedconcentration time of 2.9h and significant changes in hydrographs were selected from 440 eventsrecorded during 1980 to 1989 and corresponding hydrographs and hyetographs were collected. The meanrunoff coefficient and associated quarterly and deciles were also calculated. The relationships betweendifferent rainfall and excess rainfall with mean runoff coefficient and its components was then analyzedwith the help of bivariate and multivariate regressions and applying ordinary and transformed data. Theresults of the study verified a dynamic drastic change from 0.6 to 45.7% in runoff coefficient withrespective arithmetic, median, antilogarithm mean and standard deviation of 10.65, 7.96, 7.59 and 9.35%.In general, the results of the study also revealed the inter changes of runoff coefficient during stormevents and feasibility of its simulation by using bivariate regression with correlation coefficient from 28 􀂔p􀂔0.68). It was also found that the 2nd and 3rd quartiles could estimate the runoff to 88% (0.003coefficient variability better than other rainfall components in the study watershed پویایی ضریب روان‌آب، حوزه‌ی آبخیز بار، ضریب روان‌آب و مدل بارش- روان‌آب. Bar Watershed, Rainfall-Runoff Model, Runoff Coefficient and Runoff Coefficient Dynamic 21 33 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-75&slc_lang=fa&sid=1 ahad Tavasoli احد توسلی 1003194753284600476 1003194753284600476 No Tarbiat Modares University, Iran. دانشگاه تربیت مدرس نور said hamidreza Sadeghi سید حمیدرضا صادقی sadeghi@modares.ac.ir 1003194753284600477 1003194753284600477 Yes Tarbiat Modares University, Iran. دانشگاه تربیت مدرس نور Hamid Reza Moradi حمیدرضا مرادی 1003194753284600478 1003194753284600478 No Tarbiat Modares University, Iran. دانشگاه تربیت مدرس نور