fa تعیین آزمایشگاهی ظرفیت آبگذری دریچه‌های سرویس و اضطراری در مجاری تخلیه کننده تحتانی سدها (مطالعه موردی تخلیه کننده تحتانی سد نرماشیر) تخصصي Special پژوهشي Research <p><font face="arial,helvetica,sans-serif">  تخلیه‌کننده‌ها مجموعه‌ای از سازه‌ها هستند که برای انتقال آب از دریاچه سد به نقاط تخلیه در پایین‌دست سد به کار می‌روند. وجود جریان تحت فشار در بالادست دریچه تخلیه‌کننده‌ها، وجود افت انرژی جریان به دلیل عوامل مختلف و همچنین مقادیر ناچیز نسبت بازشدگی دریچه به تراز آب روی دریچه تخلیه‌کننده، سبب می‌شود استفاده از روابط و نتایج به دست آمده از روش‌های تئوری با خطاهای چشمگیری در تعیین پارامترهای مختلف مربوط به تخلیه‌کننده‌ها از جمله مقادیر ظرفیت آبگذری دریچه‌ها همراه باشد. براین اساس نیاز به انجام مطالعات آزمایشگاهی دقیق در این خصوص می‌باشد. </font></p><p><font face="arial,helvetica,sans-serif">  در این تحقیق پس از طراحی و ساخت مدل فیزیکی مجرا و دریچه‌های سرویس و اضطراری در آزمایشگاه هیدرولیک پژوهشکده حفاظت خاک وآبخیزداری، آزمایش‌های لازم انجام پذیرفت. مقادیر ارتفاع معادل فشار در نقاط مختلف و میزان آبگذری دریچه در 6 تراز مخزن و 12 بازشدگی از دریچه‌ها، اندازه‌گیری شد. </font></p><p><font face="arial,helvetica,sans-serif">  نتایج نشان داد روند تغییرات ضریب آبگذری دریچه‌ سرویس در اختلاف تراز حداکثر، از بازشدگی 2 تا 10 درصد سیر صعودی داشته، و از بازشدگی 10 الی 30 درصد، روندکاهشی را طی کرده و در ادامه از بازشدگی 30 تا 70 درصد با آهنگ نسبتاً ملایم روند افزایشی به خود می‌گیرد و در نهایت از بازشدگی 70 درصد به بالا سیر افزایش ضریب آبگذری، شیب تندتری به خود می‌گیرد. این روند در سایر ترازهای مورد آزمایش نیز دیده می‌شود، لذا آهنگ تغییرات ضریب آبگذری در دو تراز پائینی، از بازشدگی 50 درصد به بالا آغاز می‌شود. بطورکلی بررسی تغییرات ضریب آبگذری نشان داد با افزایش بازشدگی دریچه‌ها مقدار این ضریب، افزایش می‌یابد. تغییرات عدد فرود نیز نشان داد با افزایش تراز مخزن مقادیر عدد فرود جریان افزایش یافته، و در یک تراز ثابت از مخزن، با افزایش بازشدگی دریچه‌ها مقدار عدد فرود کاهش می‌یابد. </font></p> <font face="TimesNewRomanPSMT"><p align="left">Bottom outlets are series of structures that were used to convey water from dam reservoir to the downstream.</p><p align="left">Due to the importance of Bottom Outlet Systems in dams, analyzing the performance of conduit,</p><p align="left">gates and outlet is considerable. The existence of high-pressure flow in the bottom outlet channel, the various</p><p align="left">kinds of head losses and the small amount of opening height versus the reservoir head over the gate</p><p align="left">cause considerable errors in the required mathematical methods and relationships. Therefore the need for</p><p align="left">laboratory studies in this regard is essential. The purpose of the present study is to determine hydraulic</p><p align="left">capacity of Narmasheer Dam Bottom outlet using data obtained from physical model.</p><p align="left">In this research, the physical model of bottom outlet system of Narmasheer Dam including conduit,</p><p align="left">gates (service and emergency) and outlet was designed and constructed at SCWMRI (Soil Conservation</p><p align="left">and Water Management Research Institute) lab, and then the necessary tests have been performed. The different</p><p align="left">amounts of pressure heads and water discharges in various gate openings were measured for 6 different</p><p align="left">head of reservoir and 12 opening gate.</p><p align="left">Results showed that the trend of discharge Hydraulic coefficient in maximum head, from 2 to 10 percent</p><p align="left">gate opening, had an increasing rate and for 10 to 30 percent opening, had a decreasing rate and then</p><p align="left">from 30 to 70 percent opening, will be increased with smooth rate, and finally in more than 70 percent in</p><p align="left">gate opening, will be increased with an accelerated rate. This process was tested in other heads of reservois,</p><p align="left">but trend of discharge coefficient will begin to increase from 50 percent gate opening. Overall</p><p align="left">changes in coefficient C</p><p>mention that with an increase in opening gates, the rate of discharge will also increase.</p></font><font face="TimesNewRomanPSMT" size="2"><font face="TimesNewRomanPSMT" size="2">d </font></font><font face="TimesNewRomanPSMT">show an increase amount of valve coefficient for gate opening, C</font><font face="TimesNewRomanPSMT" size="2"><font face="TimesNewRomanPSMT" size="2">d</font></font><font face="TimesNewRomanPSMT">. It is worth to</font> تخلیه کننده تحتانی، دریچه‌ اضطراری، دریچه‌ سرویس، سد، ضریب آبگذری، مدل فیزیکی. Bottom Outlet, Emergency Gate, Service Gate, Discharge Coefficient and Physical Model 53 60 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-94&slc_lang=fa&sid=1 said ahmad Hosseini سید احمد حسینی sahosseini@yahoo.com 1003194753284600540 1003194753284600540 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Institute پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور mojtaba Saneie مجتبی صانعی 1003194753284600541 1003194753284600541 No Soil Conservation and Watershed Management Research Institute پژوهشکده حفاظت خاک وآبخیزداری