fa تغییرپذیری مکانی ویژگی‌های خاک در اثر پخش سیلاب در عرصه قره‌چریان زنجان تخصصي Special پژوهشي Research تفاوت رسوبگذاری در عرصه‌های پخش سیلاب ممکن است منجر به تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک در منطقه گردد. از این رو این پژوهش به منظور بررسی تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک در اثر پخش سیلاب در عرصه قره‌چریان زنجان انجام گرفت. برای این منظور سه عرصه پخش سیلاب همراه با عرصه شاهد جهت نمونه‌برداری خاک انتخاب شد. هر‌ کدام از عرصه‌های پخش به هشت شبکه و عرصه شاهد به سه شبکه تقسیم شد. در هر شبکه سه نیمرخ خاک حفر و از سه عمق‌ مختلف (0-20، 20-40 و 40-60 سانتی‌متر) نمونه‌های خاک برداشت گردید. تغییرپذیری مکانی ویژگی‌های خاک با استفاده از زمین‌آمار بررسی شد. از روش کریجینگ برای میان‌یابی مکانی بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که مقدار سیلت، رس، چگالی ویژه ظاهری، هدایت الکتریکی، پتاسیم و کربنات در اثر پخش سیلاب افزایش و مقدار شن، تخلخل، نفوذپذیری، آب قابل دسترس، واکنش (اسیدیته)، ماده آلی، آهک و ازت کاهش یافت. تنها تغییرات آب قابل دسترس، ازت، پتاسیم و بی‌کربنات در منطقه دارای ساختار مکانی بود و شعاع تأثیر آن‌ها به ترتیب 513، 455، 433 و 407 متر بود. تغییرنمای آب قابل دسترس به صورت نمایی و تغییرنمای ازت، پتاسیم و بی‌کربنات به صورت کروی مدل شد. مقدار آب قابل دسترس و ازت از شمال غرب به سمت جنوب (عرصه‌های پخش)، کاهش و مقدار پتاسیم و بی‌کربنات افزایش قابل توجهی نشان داد. از نقشه تغییرات مکانی ویژگی‌های خاک می‌توان به طور قابل اطمینان در مدیریت مؤثر سیلاب در عرصه‌ها استفاده کرد. Differences in sedimentation in the flooded plains may cause spatial soil variability. Thus, the study was carried out to investigate the spatial variations of soil properties in Gharacharyan plain, north-west of Zanjan. Three flooded areas and one control area were selected for soil sampling. Eight grids in the flooded plains (flooded spreading area) and three grids in the control area were considered for soil sampling. Three profiles were dug in each grids and soil samples were taken from three depths (0-20, 20-40, and 40-560 cm) in each profile. Spatial variability of soil properties was analyzed using the geostatistics method. The Kriging was used for interpolation of soil properties values in the area. Results indicated that amounts of silt, clay, bulk density, electrical conductivity, potassium and bicarbonate in the flooded plains were lower than theirs amounts in the control area. Nevertheless, amounts of sand, porosity, infiltrability, available water, acidity, organic matter, lime, and nitrogen declined in the flooded areas. Available water, nitrogen, potassium and bicarbonate spatially varied in the area with an effective range of 513, 455, 433, and 407 m, respectively. Variogram of available water was modeled as exponential function and variograms of nitrogen, potassium and bicarbonate were determined as spherical models. Amounts of available water and nitrogen contrary to potassium and bicarbonate remarkably increase from north-west to south of the area. Spatial variation map of the soil properties can be reliably used to effective management of floods in the plains. Sedimentation, Variogram, Spatial variation map and Gharacharyan 29 38 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-101&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Vaezi علیرضا واعظی 10031947532846001574 10031947532846001574 Yes Azam Hosseinshahi اعظم حسین شاهی 10031947532846001575 10031947532846001575 No