fa تعیین مناطق مناسب برای احداث سدهای زیرزمینی کوچک به منظور تغذیه و کنترل آبدهی قنوات با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی تخصصي Special پژوهشي Research قنات یک سامانه استخراج آب بصورت دایم است و این یکی از معایب اصلی آن است. سد‌های زیرزمینی یک روش ساده و کاربردی برای جمع‌آوری و ذخیره‌سازی آب در مناطق خشک و نیمه خشک می‌باشند. در این مطالعه بمنظور تعیین محل‌های مناسب احداث سدهای زیرزمینی بر روی قنات از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده است. این مطالعه موردی بر روی قنوات یکی از زیرحوزه‌های کلات شهرستان گناباد انجام گرفت. در روش ارایه شده، ابتدا با تلفیق لایه‌های محدوده‌های گسلی و سنگ‌شناسی، بستر آبرفتی، شیب، مناطق مسکونی و قنوات در محیط GIS، 37 درصد طول قنوات حوزه به عنوان بازه‌های دارای توان اولیه جهت احداث سد زیرزمینی تعیین گردید. سپس با ترسیم تغییرات ارتفاع سطح بستر، ارتفاع کف کوره قنات، ارتفاع سنگ بستر، عرض بستر و عمق آبرفت در 12 بازه‌ مناسب تعیین شده، 8 محل پیشنهادی جهت احداث سد زیرزمینی بر روی قنوات مشخص شد. در مرحله بعد به کمک معرفی نمایانه جدیدی به نام نمایانه ظرفیت آبرفتی، از بین نقاط پیشنهادی محل های مناسب جهت احداث سد زیرزمینی بر روی قنات تعیین گردید. سپس جهت تعیین بهترین نقطه و اولویت‌بندی نقاط مناسب، از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و قضاوت کارشناسی استفاده شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی قادر است با درنظرگرفتن معیارهای کمی و کیفی درنظرگرفته شده برای احداث سدهای زیرزمینی بر روی قنات، محل‌های مناسب برای این منظور را تعیین نماید. One of the main disadvantages of qanat is a constant output. Underground dams are a simple and applied method to collect and supply water in arid and semi-arid regions. In this research, suitable sites for underground dam to control recharge and discharge of qanats, has been presented with a case of study on one small sub-catchment of Kalat watershed of Gonabad (Iran). In the present method, first, layers of the fault area and lithology, alluvial bed, slope, residential areas and qanats areas in GIS has been analyzed. Results show that 37 percent of length of qanats in 12 reaches has been determined to have potential for underground dam construction. Then the variation of the bed altitude, floor altitude of qanat gallery, bedrock altitude, width and depth of the alluvium bed for 12 reaches were determined and only 8 sites proposed for underground dam construction on the qanats. In the next stage, a new index called alluvial capacity index was introduced. With this index appropriate sites among proposed sites were determined. Finally, analytical hierarchy process (AHP) and Expert Judgment were used to determine and prioritize the most appropriate site. The results of this study showed that the AHP is capable to determine suitable sites with the use of quantitative and qualitative criteria for construction of underground dams on the qanats. قنات، سد زیرزمینی، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، حوزه آبخیز کلات گناباد Qanat, Underground dam, AHP, Kalat watershed of Gonabad 39 52 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-102&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Eshghizadeh مسعود عشقی زاده 10031947532846001558 10031947532846001558 Yes Nader Noura نادر نورا 10031947532846001559 10031947532846001559 No