fa ارزیابی آزمایشگاهی مدل های معتبر برآورد نرخ فرسایش بستر چسبنده تخصصي Special پژوهشي Research در راستای مدل سازی بلند مدت کیفیت آب‏، فرآیندهای فرسایش و رسوبگذاری رسوبات چسبنده حایز اهمیت زیادی می باشد. مدل های قدیمی و فرآیند محور برآورد نرخ و روند فرسایش بستر چسبنده که از آنها به طور گسترده استفاده می شود، کارآیی قابل قبولی ندارند. به منظور ارزیابی این مدل ها و شناخت دقیق تر سازوکار فرسایش بستر چسبنده، مدل پارتنیادس به عنوان پر استفاده ترین و مدل های گوینداراجو و وینترورپ- ون کیسترن به عنوان جدید ترین مدل ها مورد ارزیابی آزمایشگاهی قرار گرفته اند. نمونه برداری آب و رسوب مورد آزمایش از بستر مخزن سد سفید رود انجام شده است. آزمایش ها نشان داده اند که علیرغم پیش بینی مدل پارتنیادس، فرسایش به‌شدت به دوره تحکیم حساس می باشد و روند تغییرات نرخ فرسایش صعودی نبوده و دارای یک روند نمایی نقصانی می باشد. علاوه بر آن مقدار زیاد نرخ برآورد شده آن به میزان دو تا هفت برابر مقدار واقعی اندازه گیری می باشد. مدل گوینداراجو به دوره تحکیم حساس است روند تغییرات پیش بینی شده آنها با نتایج آزمایشها مغایرت داشته و مقدار برآورد شده آنها نیز اختلاف زیادی به میزان سه تا هفت برابر مقدار اندازه گیری شده نشان می دهد. بر خلاف دو مدل قبلی، برآورد مدل وینترورپ- ون کیسترن پنج برابر کمتر از مشاهدات است ولیکن به لحاظ تشابه رفتاری مشابه مدل های قبلی می باشد. آزمایش ها نشان داده اند که با گذشت زمان چه در کوتاه مدت و چه در بلند مدت (تحکیم) از میزان نرخ فرسایش کاسته می شود. لذا چنانچه بتوان عامل‌های فرسایش را به گونه ای با عامل‌های مکانیکی و فیزیکی مانند مقاومت برشی ، چگالی خشک ، چسبندگی ، غلظت ژله ای و سرعت اختلاط که به‌طور ماهوی توابعی از زمان و عمق می باشند، مرتبط کرد، آنگاه می توان به مدل هایی فیزیک مبنا و منطبق بر رفتار واقعی دست یافت. In water quality modeling, erosion and deposition of cohesive sediments are processes of paramount importance. Existing classic and processed based models can not predict the erosion flux and its trend properly. In order to evaluate the ability of the existing models, the Partheniades model as the most frequently used and Govindaraju and Winterwerp-Vankesteren Models as the most recent ones are evaluated by a set of laboratorial experiments. The sediment and water samples have been extracted from Sefidrud Dam reservoir bed. The test results have shown that despite the Partheniades model prediction, the results strictly depend on consolidation period and the erosion flux has decreasing exponential behavior with respect to time. Moreover, it has been found that the flux values are 2-7 times less than the model results. Govindaraju model is sensitive to consolidation but the temporal behavior and the quantity of the erosion flux is almost similar to Partheniades model. Winterwerp-Vankesteren model results show much less values than the latter two models but the curve behavior is the same as the latter models. It seems that these models are not able to simulate the variation of flux with time both in short term and long term. The laboratory results have shown that erosion flux has an exponential decreasing behavior with respect to time and consolidation. So if one can correlate the erosion flux with physico-mechanical parameters of bed sediments, such as Shear strength, dry density, cohesion, Gelling concentration and entrainment rate which are time and depth dependent, it will be possible to derive the more sophisticated physically and process based models. فرسایش بستر چسبنده، تحکیم، مدل پارتنیادس، مدل گوینداراجو، مدل وینترورپ- ون کیسترن ، عامل‌های فیزیکی و مکانیکی cohesive bed erosion, consolidation, Partheniades model, Govindaraju model, Winterwerp-Van Kesteren model, physico-mechanical parameters 63 74 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-104&slc_lang=fa&sid=1 Hesam Fuladfar حسام فولادفر 10031947532846001564 10031947532846001564 Yes Mahmud Shafaei Bajestan محمود شفاعی بجستان 10031947532846001565 10031947532846001565 No Manuchehr Fathi Moghaddam منوچهر فتحی مقدم 10031947532846001566 10031947532846001566 No