fa بررسی تاثیر ویژگی‌های خاک سطحی بر گسترش طولی آبکندها در اقلیم‌های مختلف استان فارس تخصصي Special پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین انواع فرسایش آبی، فرسایش آبکندی است که موجب بروز مشکلات و خسارات زیادی می‌گردد. این نوع فرسایش به دلیل تولید رسوب و خسارات فراوان به اراضی، راه‌ها و سازه‌های عمرانی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. استان فارس دارای فرسایش آبکندی در شش اقلیم است. در پژوهش حاضر پس از انتخاب یک منطقه از هر اقلیم، تعداد 30 آبکند فعال و معرف مشخص شد. پیشروی آبکندها با استفاده از مدارک تاریخی نظیر عکس هوایی و نقشه‌ی پستی و بلندی و برداشت میدانی تعیین گردید. در آبخیز واقع در بالای پیشانی هر آبکند، ویژگی‌های خاک سطحی، شیب و پوشش گیاهی اندازه‌گیری شد. جهت تعیین عوامل موثر بر پیشروی طولی آبکند‌ها، رابطه‌ی بین طول آبکند به‌عنوان متغیر وابسته و ویژگی‌های خاک سطحی به‌عنوان متغیرهای مستقل با استفاده از روش همبستگی گام به گام در نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که چهار عامل شیب، EC، pH و پوشش گیاهی رابطه‌ی معنی‌داری در سطح یک درصد با میزان پیشروی طولی آبکندها دارند. مهم-ترین عامل، شیب واقع در بالادست پیشانی آبکند است. عواملی نظیر شیب و EC و pH رابطه‌ی مثبت و پوشش گیاهی رابطه‌ی منفی با میزان پیشروی طولی آبکندها دارند. تاثیر بسیار مهم شیب، نشانه‌ای از سرعت جریان سطحی تولید شده در بالای پیشانی آبکندها است. اقدامات منجر به کاهش شیب، و افزایش پوشش گیاهی در اطراف آبکندها می‌تواند تاثیر مهمی در کاهش آبکند‌ها و تولید رسوب داشته باشد.‌ One of the most significant water erosion is gully erosion that leads to creating problems and losses. This kind of erosion has special importance because of sediment production and major damages to lands, highways and civil projects. Fars province has gully erosion in six regions. In this study, 30 active gullies were recognized in selecting one region in each climate. Gully progress by means of historical documents such as aerial images and topographic maps and field studies was determined. In watershed located on headcut gully, surface soil specification, slope and cover plant was measured. In order to determine effective factors on gully length progress, the relationship between gully length as a dependent variable and surface soil Characteristics as independent variables by means of step by step regression method in SPSS software were analyzed. The result of this study showed that four factors including slope, EC, pH, cover plant have significant correlation in one percent level with gully length progress. The slope gradient of above gully headcut was the most important factor. The factors such as slope, EC and pH had positive relationship and cover vegetation had negative relationship with length expansion gullies rate. The significant influence of slope is due to production of surface flow speed in headcut. Decreasing slope and increasing cover plant around gullies can have main influence on decreasing gullies and sediment production. فرسایش آبکندی، خاک سطحی، شیب، گسترش آبکند، استان فارس Gully erosion, Surface soil, Slope, Gully expansion, Fars province 75 77 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-105&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Masoud Soleimanpour سید مسعود سلیمان‌پور 10031947532846001567 10031947532846001567 Yes Majid Soufi مجید صوفی 10031947532846001568 10031947532846001568 No Hassan Ahmadi حسن احمدی 10031947532846001569 10031947532846001569 No