fa بررسی امکان استفاده از روش "دیرین‌ریخت‌شناسی" در ارزیابی و تدقیق روش‌های پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش‌ها تخصصي Special پژوهشي Research روش‌های مختلفی برای تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی خطر و ریسک وقوع لغزش‌ها ارائه گردیده است که در دهه اخیر بکارگیری روش‌های نوین تا حدود زیادی توانسته دقت این مدل‌ها را افزایش دهد. مرور کارهای انجام شده حکایت از این واقعیت دارد که بدلیل تأثیر مستقیم قضاوت‌های کارشناسی و عدم استفاده از اطلاعات دقیق در نقشه‌های کوچک مقیاس، به طور معمول تطابق نقشه‌ها با وقایع اتفاق افتاده در سطح مطلوب نیست. از سویی دیگر تهیه نقشه‌های بزرگ مقیاس که تاحدودی دارای دقت قابل قبول‌تر هستند، مستلزم استفاده از اطلاعات دقیق‌تر نظیر داده‌های ژئوتکنیکی بوده که به طور معمول یا در دسترس نبوده و یا تهیه آن‌ها به رو‌ش‌های رایج از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی‌باشد. در این مطالعه برای تهیه نقشه پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش‌ها، روش "دیرین‌ریخت‌شناسی " که بر اساس شبیه‌سازی ریخت‌شناسی قدیمی و شناخت منشاء رسوبات، بوده پیشنهاد گردیده است. در این روش پس از بازسازی ریخت‌شناسی اولیه منطقه، منشا رسوبات بر جای گذاشته شده امروزی شناسائی و بر اساس درصد مشارکت سازندها در شکل‌گیری این رسوبات، خواص ژئوتکنیکی آن‌ها ارزیابی می‌گردد. با استفاده از نتایج این ارزیابی، روش "دیرین‌ریخت‌شناسی" بخوبی قادر خواهد بود تا با هزینه کم و زمانی مناسب، نقشه پهنه‌بندی بزرگ مقیاس را در اختیار کاربران قرار دهد. گر چه این روش هم یک روش مبتنی بر قضاوت کارشناسی بوده ولی به دلیل استفاده از اصولی ساده و قابل درک برای کارشناسان زمین‌شناسی مهندسی، براحتی برای هر رده کارشناسی قابل استفاده می‌باشد. جهت ارزیابی این روش یک منطقه مستعد لغزش در منطقه هراز در شمال تهران انتخاب گردیده و ابتدا با روش آنبالاگان که در آن عامل‌های زمین‌شناسی مورد توجه ویژه است، پهنه‌بندی گردید. سپس با استفاده از روش "دیرین‌ریخت‌شناسی" نحوه وزن‌دهی این مدل اصلاح و توسط آن، منطقه مورد مطالعه دوباره پهنه‌بندی گردیده و با نتایج مدل آنبالاگان و نقشه واقعیت زمینی مقایسه شد. نتایج حاصل حکایت از ارتقاء چشم‌گیر قابلیت اعتماد به مدل اصلاح شده با روش "دیرین‌ریخت‌شناسی" دارد. There are several methods for regional assessment of landslide. The most popular one is preparing the zoning map of landslide hazard and risk. In recent years, application of new technology resulted to increasing the precision of landslide hazard zoning models. In these methods, the effective factors on landslide instability are ranked and based on these ranking and some simple rules the necessary maps will be produced. However, the review of previous works shows that due to the effect of direct effect of experts' judgment, normally the results of these methods and the fitness of high hazard areas obtained from these models and occurred landslide are not desirable. On the other hand the large scale landslide hazard maps that have higher accuracy than small scale needs more site data that is not available in most regions. It was found that most part of this differences and error arises from inappropriate evaluation of geology and engineering geology factors. In this study the method of “Paleo-morphology” is suggested for preparing landslide zonation maps. This method works based on the study of the source of deposited material. In this method, after a careful study of a selected area the geomorphological map of the present prepare. Then by considering the basic structural geology of the region, the paleo structure of the region reconstructed. Susceptibility of different formations to generate sand, silt or clay-rich layers through mechanical and chemical weathering is the main factors that have to be taken into account. The source of eroded material from different formation can be recognized by comparing these two maps. Then, by simple evaluation of the geotechnical characteristics of the same weathered and eroded material, the ranks of masses can be used for improving the models. The method and its application in Alborz Mountain, northern Iran is introduced in this paper. Fist, this area was studied and hazard zonation map was prepared using conventional model such as Anbalagan method, then the method of scoring was modified using “Paleo-morphology” method. Finally the hazard zonation map was prepared based on the modified method. Comparison of the outputs using Anbalagan and Paleo-morphology methods showed a meaningful and great improvement in the precision of the results from Paleo-morphology method. : زمین‌لغزش، پهنه‌بندی، دیرین‌ریخت‌شناسی Landslide, Zonation map, Paleo-morphology 29 40 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-112&slc_lang=fa&sid=1 Ziaoldin Shoaei ضیاء الدین شعاعی 10031947532846001657 10031947532846001657 Yes