fa بررسی نقش عوامل توپوگرافی در آغاز فرسایش آبکندی (مطالعه موردی: درّه‌شهر در استان ایلام) تخصصي Special پژوهشي Research این تحقیق با توجه به وسعت و اهمیت فرسایش آبکندی در شهرستان درّه‌شهر واقع در استان ایلام انجام شده است. هدف این مطالعه بررسی عوامل توپوگرافی بر آغاز فرسایش آبکندی و همچنین فرآیند های غالب در تشکیل و توسعه بالاکندها در منطقه می باشد. بدین منظور 18 آبکند بر اساس تفاوت مرفولوژی‌ها انتخاب گردید و با برداشت خصوصیات توپوگرافی و نمونه‌های خاکی به مطالعه و بررسی عوامل فوق پرداخته شد. نتایج بررسی خصوصیات توپوگرافی آبکندها نشان داد که رابطه‌ای بین شیب و مساحت در آبکندهای خطی موجود در مراتع منفی بوده و آستانه بحرانی تشکیل بالاکند در شیب 12 درصد، 6 هکتار بوده و دلالت بر نقش بیش‌تر روان‌آب سطحی در تشکیل و توسعه آبکندها داشته است. در حالی‌که رابطه معنی‌داری بین شیب و مساحت در آبکندهای پنجه‌ای و جبهه‌ای به‌دست نیامد که نشان‌دهنده نقش فرآیندی غیر از روان‌آب سطحی در تشکیل و گسترش آبکندها بوده است. نتایج به‌دست آمده از بررسی نقش سازند بر فرآیند توسعه دهنده آبکند نیز نشان داد روان‌آب زیرسطحی در سازندهای کواترنر و گچساران عامل مهم‌تری در تشکیل و توسعه بالاکند بود. اما در سازند پابده بیش‌تر روان‌آب هورتونی باعث توسعه آبکند گردید. عوامل خاکی موثر بر آستانه توپوگرافی آبکندها نیز سدیم، سیلت و ماسه بود که با سطح تامین کننده روان‌آب دارای ارتباط معکوس بود. Gully erosion is an important feature in Dareshahr, Ilam Province. The present study therefore aimed to recognize the watershed characteristics affecting gully development and the dominant processes in gully initiation. Towards this attempt, 18 gullies were selected from three types and distributed in different topographic and soil characteristics. The associated relationships were then established. The results of topographic characteristics showed that the relation between slope and drainage area of linear gullies in rangeland areas was negative. The critical threshold for gully development for slope of 12% was 6ha verifying more important role of surface runoff in formation and development of gullies. Whereas, no significant relationship could be developed between slope and drainage area of frontal and digitated gullies. It verified the effects of other factors rather surface runoff. The results of studying gullies in different geologic formations also revealed that the sub-surface runoff played an important role in Gsachsaran and quaternary formations in formation and development of gullies. Whereas, the Hortonian runoff caused gully development in Pabadeh geologic formation. The soil sodium, silt and sand contents were also the affecting factors on gully topography with reverse relation with drainage area of the gullies. : آستانه توپوگرافی، رابطه شیب-مساحت، فرسایش آبکندی و فرسایش خاک Gully Erosion, Gully Topography, Slope–Area Relationship and Soil Erosion 53 58 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-114&slc_lang=fa&sid=1 Banafsheh Yasrebi بنفشه یثربی 10031947532846001662 10031947532846001662 Yes Farhad Nourmohammadi فرهاد نورمحمدی 10031947532846001663 10031947532846001663 No Seyyed Hamidreza Sadeghi سید حمیدرضا صادقی 10031947532846001664 10031947532846001664 No Majid Soufi مجید صوفی 10031947532846001665 10031947532846001665 No