fa اولویت بندی آبخیزها به منظور اقدامات حفاظتی با استفاده از ارزشیابی چندمعیاره از طریق فرآیند تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) تخصصي Special پژوهشي Research <p>حفاظت از منابع طبیعی موجود مخصوصاً در مناطق نیمه خشک شکننده، از طریق علامت گذاری زون های پتانسیل تخریب در سطوح کوچک برای توسعه پایدار، یک نیاز اولیه محسوب می شود. طرح زون های پتانسیل تخریب در مناطق مذکور برای اجرای اقدامات حفاظتی آبخیز، بدون برنامه ریزی، اقتصادی نیست. درنتیجه این پیشنیازی برای پذیرش تکنیک های مناسب برای اولویت بندی زیرحوضه ها است. با این دیدگاه، هدف از این تحقیق مطالعه خصوصیات مرفولوژیکی و فیزیوگرافی و همچنین سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) از طریق تکنیک فرآیند آنالیز سلسله مراتبی فازی (FAHP)، برای شناسایی زیرحوضه های بحرانی دارای پتانسیل تخریبدر حوزه مراوه تپه استان گلستان استفاده می کند.10 پارامتر مورفولوژیکی برای اولویت بندی زیرحوضه ها مورد استفاده قرار گرفت. خصوصیات مرفولوژیکی نقش مؤثری در تشخیص رفتار توپوگرافی و هیدرولوژیکی زیرحوضه ها نشان داد. هر واحد هیدرولوژیکی از جنبه مقدار و وزن روابط بین پارامترهای مورفومتریک که از طریق طبقه بندی SWDs در ارتباط با قوت منطق فازی و فرآیند آنالیز سلسله مراتبی (AHP) است، ردیف می شود. بر اساس رویکرد FAHP، زیرحوضه ها به عنوان زون های آسیب پذیر ارزشیابی شده و در پنج سطح اولویت قرار گرفتند: طبقات خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد. نتایج ارزشیابی نشان داد که 93 % زیرحوضه ها (25 تا زیرحوضه) در زون متوسط تا خیلی حساس قرار داشتند که نشان از آن دارد که اقدامات مدیریتی و حفاظتی به منظور پایداری در این مناطق، ضروری است. در نهایت حوزه ها با استفاده از امتیاز FAHP اولویت بندی شدند. بنابراین تکنیک FAHP، یک رویکرد عملی و مناسببرای نشان دادن مشکلات، مخصوصاً در مناطقی که داده کم بوده و تنوع خاک زیاد باشد، و می تواند برای ذینفعان مختلف (جوامع روستایی، مدیران کشاورزی و منابع آب) برای تصمیم گیری بهتر با یک سیستم حاکمیت برای اجرای اقدامات مختلف ارزیابی و حفاظتی مفید باشد.</p> <p>Conservation of available natural resources through demarcation of potential zones at micro level are primary necessitate for sustainable development, particularly in the fragile semi-arid tropics. Delineation of potential zones for implementation of conservation measures above the entire watershed at similar occurrence is inaccessible as well as uneconomical consequently it is a prerequisite to apply viable technique for prioritization of sub-watersheds (SWDs). Keeping this in view, the present research attempted to study various morphological characteristics and to implement Geographical Information System (GIS) and Multi Criteria Decision Making (MCDM) through Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) techniques for identification of critical sub-watersheds situated in Maraveh Tappeh watershed, Golestan province. Ten morphometric characterization was obtained. The morphometric characterization showed imperative role indistinguishing the topographical and hydrological behavior of the watershed. Each hydrological unit was ranked with respect to the value and weightages obtained by deriving the relationships between the morphometric parameters obtained through classification of the SWDs by associating the robustness of fuzzy logic and the Analytical Hierarchy Processes (AHP). Based on FAHP approach, sub-watersheds were evaluated as vulnerability assessment zones and alienated into five prioritization levels: very less, less, medium, high and very high classes. The evaluated results illustrated that 93% of sub-watersheds (25-watersheds) were in the medium to very high susceptible zones, which depicted potential areas for necessity of establishment of conservation interventions for the sustainable watershed management planning. The FAHP based technique is a viable approach in illustrating the dilemma particularly over data hungry and complex conventional soil and water risk assessment methods and will be useful to various stakeholders (rural extension community, agriculturists and water resources managers) for better decision making with an obliging rule based system for implementing various assessment measures.</p> : اولویت بندی آبخیزها, مراوه‌تپه, FAHP, GIS, MCDM, SWDs Fuzzy Analytical Hierarchy Process, Geographic Information System, Multiple Criteria Decision Making, Watershed Prioritization 1 9 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-285-1&slc_lang=fa&sid=1 امید اسدی نلیوان Omid.asadi@ut.ac.ir 10031947532846006701 10031947532846006701 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان کهزاد حیدری kohzad93@gmail.com 10031947532846006702 10031947532846006702 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مهدی سرپرست mehdisarparast@gmail.com 10031947532846006703 10031947532846006703 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان