fa بررسی شرایط فرسایش و رسوب رودخانه کرخه در پایین دست سد مخزنی تخصصي Special پژوهشي Research <p>رودخانه کرخه، سومین رود بزرگ ایران، به دلیل شرایط زیست محیطی و استراتژیکی که به سبب اجرای پروژه های بزرگ آبی، کشاورزی، تأمین آب شهرها و واحدهای صنعتی دارد از اهمیت فراوانی برخوردار است. از آنجا که تغییرات مرفولوژیک احتمالی ناشی از فرآیند فرسایش و رسوب رودخانه پس از احداث و آبگیری سد مخزنی می‌تواند روی بسیاری از تاسیسات آبی نظیر دهانه‌های آبگیر، کانال‌های آبیاری و ایستگاه‌های پمپاژ در پایین دست سد تاثیر داشته باشد به همین منظور در تحقیق حاضر در بازه ای از این رودخانه در حدفاصل ایستگاه های آبسنجی پای پل و عبدالخان فرایند فرسایش و رسوب و برخی از ویژگی های آن نظیر تغییرات خط القعر، شکل هندسی مقطع عرضی و بارکل رسوب رودخانه مورد بررسی و با استفاده مدل HEC-RAS شبیه سازی شد. دوره شبیه سازی در این پژوهش 12 سال بین سال های 1380 تا 1392 و بعد از احداث سد در نظر گرفته شده است. نتایج نشان می دهد که در نزدیکی سد مخزنی کرخه یعنی بالادست بازه مورد مطالعه شرایط فرسایشی رودخانه بیشتر بوده ولی در نواحی میانی و پایین دست بازه فرسایش کمتری مشاهده می شود. از طرفی در شبیه سازی توابع انتقال رسوب آکرز-وایت، لارسن و انگلوند-هانسن نتایج مطلوب تری در مورد تغییرات فرسایشی و رسوبی رودخانه ارائه داده اند. همچنین در بررسی های مرفولوژیکی رودخانه کرخه مشخص شد که احداث سد مخزنی نتوانسته است از جابه جایی محور مرکزی رودخانه کرخه جلوگیری نماید. نتایج این پژوهش می تواند مرجع مناسبی در خصوص شرایط رودخانه کرخه و اثرات احداث سد مخزنی بر وضعیت آن برای پروژه های مختلف مهندسی رودخانه، آبگیری و انتقال آب باشد.</p> <p>Karkheh River, the third largest river of Iran, is of high importance due to strategic environmental conditions caused by major water and agricultural projects, industrial and urban water supply. Since the probable morphological changes caused by the process of erosion and sedimentation of the river after dam construction and flooding can affect many water utilities such as a ponds, irrigation channels and pumps downstream of the dam, therefore for this purpose in the present study in a specific range of this river between hydrometric stations at the Paye-Pol and Abdolkhan, the process of erosion and sedimentation and some of its features such as changes in geodetic, cross-section shape of river and total sediment load were all examined and simulated using HEC-RAS model. The simulation period of this research was considered 12 years between 2001 to 2013 and after dam construction. The results show that near Karkheh Reservoir Dam, which is upstream studying area the erosion condition of the river is higher but in the middle and lower areas of the river, less erosion can be seen. Furthermore, in the simulation of sediment transport functions Ackres-White, Larsen and Englund-Hansen have offered better results regarding erosion and sedimentation changes of river. Also morphological studies of Karkheh River showed that construction of Reservoir Dam has failed to prevent the displacement of the central axis of Karkheh River. The results of this survey can be a good reference for the condition of Karkheh River and the effects of constructing Reservoir Dam on its condition for various engineering projects, dewatering and water transport.</p> شبیه سازی, مدل HEC-RAS, واسنجی, انتقال رسوب, محور مرکزی رودخانه Simulation, HEC-RAS Model, Calibration, Sediment Transport, Central Axis of River 15 26 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-406-1&slc_lang=fa&sid=1 Farhang Azarang فرهنگ آذرنگ farhang.azg@gmail.com 10031947532846006400 10031947532846006400 Yes Science and Research Branch of Tehran دانشگاه علوم و تحقیقات تهران Abdolrasoul Telvari عبدالرسول تلوری telvari@gmail.com 10031947532846006401 10031947532846006401 No Islamic Azad University of Ahwaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Hossein Sedghi حسین صدقی hossein.sedghi@gmail.com 10031947532846006402 10031947532846006402 No Science and Research Branch of Tehran دانشگاه علوم و تحقیقات تهران Mahmoud Shafai Bajestan محمود شفاعی بجستان m_shafai@yahoo.com 10031947532846006403 10031947532846006403 No Shahid Chamran University of Ahwaz اهواز دانشگاه شهید چمران