Iranian Jornal of Watershed Management Science&Engineering

fa بررسی اثر کاربری اراضی و سنگ‌شناسی بر کیفیت آب چشمه‌های حوزه آبخیز پیرانشهر Assessing the Effect of Landuse and Lithology on Spring Water Quality in Piranshahr Watershed تخصصي Special پژوهشي Research چشمههای حوزه آبخیز پیرانشهر یکی از منابع مهم تامین منابع آب شرب و آبیاری اراضی کشاورزی است. به همین منظور، در این تحقیق تاثیر وضعیت سنگشناسی و فعالیتهای کشاورزی به عنوان مهمترین عوامل موثر بر کیفیت آب این چشمهها مورد ارزیابی قرار گرفته است. پس از ثبت موقعیت جغرافیایی 145 چشمه، نمونهبرداری آنها در تیر ماه 1391 انجام شد. مقدار پارامتر هدایت الکتریکی (EC) در محل نمونهبرداری و مقدار سایر پارامترها از جمله یونهای سدیم، کلسیم، منزیم، پتاسیم، کربنات، بیکربنات، کلر و سولفات در آزمایشگاه اندازهگیری گردید. پس از انجام تجزیه و تحلیل پارامترهای کیفی نمونههای آب، دیاگرام پایپر نشان داد که شش تیپ آب شامل Ca-HCO3 ، Mg-HCO3، Ca-SO4،Mg-SO4 ،Na-HCO3 و Na-SO4 از چشمههای منطقه مورد مطالعه جاری است. برای بررسی تاثیر سنگشناسی (7 نوع جنس سنگ) و کاربری اراضی (2 نوع کاربری اراضی) بر کیفیت آب چشمهها، به ترتیب از آزمونهای آماری تجزیه واریانس (ANOVA) و t استفاده شد. نتایج تحلیلهای آماری نمونه آب چشمهها نشان داد که پارامترهای EC،TDS ،CO32- ،HCO3- ،Cl- ، Ca2+، Mg2+ و TH در سازندهای مختلف منطقه مورد مطالعه اختلاف معنیداری دارند. درنهایت مقایسه میانگین پارامترهای کیفی در سنگها با آزمون دانکن صورت پذیرفت. همچنین کاربری اراضی فقط تاثیر معنیداری بر پارامترهای CO32-، Cl- و K+ داشت. دیاگرام گیبس بر اساس نتایج آنالیز شیمیایی نشان داد که ساختار شیمیایی آب چشمهها تحت تاثیر سنگشناسی منطقه است. بنابراین در اولویت اول عامل سنگشناسی و در اولویت دوم عامل کاربری اراضی بر کیفیت آب چشمههای حوزه آبخیز پیرانشهر تاثیر معنیداری دارند.<o:p /> The springs of Piranshahr watershed are sources that supplies drinking and irrigation water. Therefore, in this study geology and agricultural conditions is examined as the most important factor controlling spring water quality. After recording the geographical location of 145 springs, sampling was done in September 2012. The electrical conductivity (EC) were measured in the study area, whereas The values of other parameters, such as sodium ions, calcium ions, magnesium ions, potassium ions, carbonate ions, bicarbonate ions, chloride ions and sulfate ions were measured in the laboratory. Water quality parameters was analyzed, in which, the Piper diagram show the six types of water, including Ca-HCO3, Mg-HCO3, Ca-SO4, Mg-SO4, Na-HCO3 and Na-SO4. To investigate the influence of lithology (seven types of lithology) and landuse (two types of landuse) on spring’s water quality, the statistical analysis of variance (ANOVA) and t test was used, respectively. The results of statistical analysis showed that the parameters of springs, including EC, TDS, CO32-, HCO3--, Cl-, Ca2+, Mg2+ and TH in different formations of the study area have significant differences. Finally, averages of the water quality parameters of the lithology using Duncan test were compared. Also, landuse have a significant effect on parameters including CO32-، Cl- and K+. Gibbs diagram based on the results of chemical analysis showed that the chemical structure of water quality influenced by lithology. So the first and second priorities of influence on the water quality are lithology and landuse, respectively. کیفیت آب, چشمه, متغیر‌های هیدروشیمیایی, تجزیه واریانس (ANOVA), حوزه آبخیز پیرانشهر water quality, spring, hydro-chemical variables, analysis of variance (ANOVA), Piranshahr watershed 19 26 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-198&slc_lang=fa&sid=1 امید رحمتی 10031947532846003451 10031947532846003451 No نریمان محمودی 10031947532846003452 10031947532846003452 No ابوالفضل مساعدی E-mail: mosaedi@yahoo.com 10031947532846003453 10031947532846003453 Yes فرزانه حیدری 10031947532846003454 10031947532846003454 No