fa ارزیابی کارایی گروهی بندهای اصلاحی با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی تخصصي Special پژوهشي Research <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="background: white"><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus' background: white">برای انجام عملیات سازه‌ای در آبخیزها به خصوص احداث بندهای اصلاحی هزینه‌های هنگفتی صرف می‌شود. بنابراین ارزیابی عملکرد آنها اهمیت زیادی دارد. برای ارزیابی عملکرد هر پروژه‌ای نیاز به داشتن شاخص‌هایی است که بتوان با بررسی آنها به ارزیابی از عملکرد کلی آن پروژه رسید. برای ارزیابی عملکرد بندهای اصلاحی نیز نیاز به شاخص‌های دقیقی است که بیش از آن­که مبتنی بر ارزیابی رفتار طبیعت باشند، بر پایه عملکرد اقدامات اجرا شده بنا شده باشند. هدف از این پژوهش ارائه‌ی معیارهای علمی و دقیق برای ارزیابی کارایی جمعی بندهای اصلاحی و نیز ارزیابی کارایی چند مجموعه از بندهای اصلاحی در آبراهه‌های استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از این معیارهاست.</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">  برای انجام این کار، 12 آبراهه با بندهای اصلاحی سنگی ملاتی و گابیونی اجرا شده طی سال­های 1375 تا 1390 ، که دارای بیشترین تنوع در طراحی، ابعاد و شرایط حوزه بودند، انتخاب گردید. سپس 7 معیار که در کارایی گروهی بندها نقش داشته یا به عملکرد کل شبکه مربوط هستند شامل: رعایت فاصله بندها بر اساس شیب حد رسوبات</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">، </span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">انتخاب نوع‌بند</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">، </span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">استفاده از مصالح موجود، حداقل تخریب در منطقه</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">، </span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">تثبیت ‌ارتفاعی آبراهه</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">، </span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">تناسب حجم پشت بندها با رسوب قابل ترسیب</span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">، و </span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 12pt font-family: 'B Lotus'">حداقل غرقاب نمودن عرصه، تعریف شد. سپس امتیاز هر یک از گزینه‌ها در معیارهای مذکور با استفاده از روابط تعریف شده به دست آمد. سپس وزن معیارها به روش توزیع پرسش­نامه مقایسات زوجی تعیین شد. نهایتا با کمک یک مدل بهینه شده از فرایند تحلیل سلسله­مراتبی، بندهای مورد مطالعه ارزیابی شد. نتایج این تحقیق نشان داد که معیارهای "رعایت فاصله بندها بر اساس شیب حد رسوبات"  با وزن 297/0 و " انتخاب نوع بند" با وزن 168/0، بیشترین تاثیر را در کارایی گروهی بندها دارند. همچنین از بین آبراهه‌های انتخاب شده، مجموعه بندهای احداث شده در آبراهه مرغملک و  سرخ‌کوه با وجود سادگی و کوچک بودن بیشترین امتیاز را کسب کرده (حدود 80 درصد)  و در حقیقت بهترین کارایی را داشته‌‌اند.<o:p /></span></b></p> <p class="MsoListParagraph" style="margin: 0cm 18.7pt 0.0001pt 14.2pt text-indent: -7.1pt direction: ltr unicode-bidi: embed"><span style="font-size: 12pt">Structural operations in watersheds, particularly check dams, cost a lot. Therefore, it is important to evaluate their performances. To evaluate the performance of any project, we need some indicators that can evaluate the overall performance of the project by assessing them.  For evaluating of check dams' efficiency also need detailed indicators. Indicators rather than based on behavior of the nature, based on the efficiency of implemented measures. The purpose of this research is providing scientific and precise criteria for assessing overall efficiency of check dams and evaluating some series of check dams in Chaharmahal and Bakhtiary streams using these criteria. In this work 12 streams are selected with Gabions and Stone- mortar checkdams that are performed within 1986-2011 and have the most diversity in design, dimensions and catchment conditions. Then seven Criteria defined that affect group efficiency of check dams or relate to entire network like: spacing checkdams based on compensation gradient, type of check dam, use of existing material, minimal destroy in the site, fixed elevation of channel, coordination of reservoir volume with sediment  will deposited, and minimal flooded areas. Then, the score of any item in these criteria computed based on introduced formulas. Then all criteria weighted with paired comparisons questionnaire method. Finally using an optimized model in analytical hierarchy process, all understudy check-dams were assessed. Results showed that the criterion" spacing check-dams based on compensation gradient" weight: 0.297, and "type of check-dam" weight: 0.168, have the most effect on group efficiency of check-dams. Also, between studied waterways, series of checkdams in "Marghmalek" and "Sorkhkooh" despite of their simplicity and being small get the highest scores (80 %) and in fact had the best performance. <o:p /></span></p> آبخیزداری, بند گابیونی, بند سنگی-ملاتی, چهار محال و بختیاری, رتبه بندی, فرسایش آبراهه‌ای, معیار Chahar Mahal and Bakhtiary Province, Criterion, Gabion Checkdam, Ranking, Stream Erosion, Stone-mortar Checkdam, Watershed manngment. 1 10 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-48-3&slc_lang=fa&sid=1 Rafat Zare Bidaki رفعت زارع بیدکی Zare.rafat@nres.sku.ac.ir 10031947532846003652 10031947532846003652 Yes Ahmad ghanbari احمد قنبری 10031947532846003653 10031947532846003653 No