fa بررسی اثرات فرسایندگی باران، شیب و کاربری اراضی در تخمین خطر فرسایش خاک (مطالعه موردی :استان تهران) تخصصي Special پژوهشي Research فرسایش خاک در اراضی کشاورزی یک مشکل اساسی بوده و به منزله یک تهدید برای کیفیت خاک و تولیدات کشاورزی می باشد. تهیه نقشه خطر فرسایش برای کنترل تخریب اراضی و تهیه طرح های زیست محیطی یک پیش نیاز است. هدف از این پژوهش، شناسایی مناطق حساس به فرسایش خاک با تهیه نقشه خطر فرسایش در اراضی زراعی استان تهران و تعیین مساحت آنها می باشد. نقشه های کاربری اراضی، شیب، و فرسایندگی باران در محدوده استان تهران مورد استفاده قرار گرفت و از تلاقی آنها در سامانه اطلاعات جغرافیایی، نقشه پهنه بندی خطر فرسایش خاک و تخریب اراضی با چهار کلاس به صورت کم، متوسط، زیاد، و خیلی زیاد ترسیم گردید. نتایج بدست آمده نشان می دهد که از 1881618 هکتار مساحت استان تهران، 320887  هکتار (17درصد) را اراضی زراعی تشکیل می دهند. از مجموع اراضی زراعی، 4478 هکتار در بالاتر از شیب مجاز (12%) قرار دارند. به طور کلی، خطر فرسایش خاک و تخریب اراضی در 1/98 درصد از زمین های زراعی کم و در 5/0 درصد از اراضی زراعی متوسط می باشد. 4/0 و 1 درصد از اراضی زراعی نیز به ترتیب از خطر زیاد و خیلی زیاد برخوردارند. انجام فعالیت های زراعی در اراضی با خطر فرسایش زیاد و خیلی زیاد (4478 هکتار) به علت بالا بودن احتمال خطر تخریب و فرسایش، مستلزم اقدامات مدیریتی ویژه می باشد و در غیر این صورت، تغییر کاربری آنها به مرتع، باغ، یا جنگل بسیارضروری است. Soil erosion on agricultural land is a main problem and constitutes a threat to soil quality and agricultural production. Preparation of a risk map is needed as a prerequisite for control of soil erosion and planning of environmental projects. This study was conducted to assess the risk of soil erosion by mapping and zonation of soil erosion risk in farmland of Tehran province and determine their extents. The map of soil erosion risk was prepared with four classes (low, moderate, high, and very high) by integration of slope gradients, land use, and erosivity map using Geographical Information System. Results showed that the area of Tehran province farmland is 320887 ha (17.05% of total area). 4478 ha of farmlands are located in areas with slopes more than permitted slope for cultivation, that 3121 ha of them have rainfalls with high and very high erosivity. In general, 98.1, 0.5, 0.4, and 0.97% of farmlands have the low, moderate, high, and very high erosion risk, respectively. Soil erosion and land degradation are occurred due to crop production activities in the areas with high and very high erosion risks (4478 ha of farmland). Therefore, in these areas, special soil conservation and land management should be conducted, otherwise, the land use of these areas are necessary to changed to grassland, garden, and artificial forests. کاربری اراضی, شیب, فرسایندگی باران Land use, Slope, Rainfall erosivity 75 78 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-220&slc_lang=fa&sid=1 Salman Mirzaee سلمان میرزائی salman_mirzaee@yahoo.com 10031947532846003803 10031947532846003803 Yes Manochehr Gorji منوچهر گرجی 10031947532846003804 10031947532846003804 No Ali Jafari Ardakani علی جعفری اردکانی 10031947532846003805 10031947532846003805 No