fa ضریب دبی سرریزهای جانبی لبه تیز مستطیلی شکل در کانالهای با بستر متحرک و ثابت تخصصي Special پژوهشي Research در این تحقیق، ضریب دبی سرریزهای لبه تیز مستطیلی در کانالهای با بستر ثابت و متحرک بصورت آزمایشگاهی مطالعه و بررسی گردیده است. بخش اول مطالعات آزمایشگاهی در یک کانال با بستر متحرک با اندازه میانه رسوبات برابر با انجام گردید. در بخش دوم، بستر کانال ثابت گردید و آزمایشات مجدداً انجام شد. مدل‌های رگرسیونی خطی و غیر خطی چند متغیره برای توسعه معادلات تجربی با استفاده از پارامترهای بدون بعد مورد بررسی، برای تعیین ضریب دبی سرریزهای جانبی مستطیلی شکل مورد استفاده قرار گرفت. تغییرات مورفولوژی بستر در امتداد سرریز جانبی برای کانال با بستر متحرک بر مقادیر ضریب دبی سرریز جانبی تاثیر داشته است. دقت مدلهای توسعه یافته با استفاده از خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) و خطای نسبی مطلق (MAE) مورد ارزیابی قرار گرفت. در این تحقیق، همچنین دبی منحرف شده از کانال اصلی با استفاده از مدلهای پیشنهاد شده محاسبه و با داده های مشاهداتی مقایسه گردید. نتایج بدست آمده از مدلهای پیشنهادی دارای همبستگی خوبی با مقادیر مشاهداتی بوده و این مدلها قادر به پیش‌بینی مناسب ضریب دبی سرریزهای لبه تیز مستطیلی برای هر دو کانال با بستر متحرک و ثابت هستند. میانگین خطای نسبی ضریب دبی محاسبه شده با استفاده از مدلهای پیشنهادی برای کانال با بستر متحرک 4.63 درصد و 4.72 درصد و برای کانال با بستر ثابت 1.165 و 1.33 درصد بدست آمد. In this study, discharge coefficient in a rectangular sharp-crested side weir in movable and fixed bed channels was investigated experimentally. The first part of the experiments was carried out in a mobile bed channel with sediment median size of . In the second part, the channel bottom was fixed and experiments were performed. The multiple nonlinear and linear regression models are used to develop empirical equations based on the dimensionless parameters for calculating discharge coefficient of the rectangular side weirs. The bed morphology changes in mobile bed channel axis alongside the weir influenced on the flow over the weir and discharge coefficient. The accuracy of the proposed models was evaluated using Root Mean Square Errors (RMSE) and Mean Absolute Errors (MAE). The diverted discharges from the main channel were calculated using proposed models and compared with the observed data. In the conclusion, the results obtained from the models are in good agreement with the observed values and the developed models are capable of predicting discharge coefficient of rectangular sharp-crested weirs in a reasonable way in movable and fixed bed straight channels. The mean relative errors values for discharge coefficient calculated by proposed models are obtained 4.63%, 4.72%, 1.16% and 1.33% for both movable and fixed bed channels. سرریز لبه تیز مستطیلی, کانال با بستر متحرک, ضریب دبی, مورفولوژی بستر, انتقال رسوب Rectangular sharp-crested side weir, Movable bed channel, Discharge coefficient, Bed morphology, Sediment Transport 51 58 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-226-2&slc_lang=fa&sid=1 محمد فرامرز 10031947532846003974 10031947532846003974 No دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس علی ایوب‌زاده (ayyoub@modares.ac.ir) 10031947532846003975 10031947532846003975 Yes نویسنده مسئول و دانشیار دانشگاه تربیت مدرس مهدی حبیبی 10031947532846003976 10031947532846003976 No دانشیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری محمد رستمی 10031947532846003977 10031947532846003977 No استادیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری مجتبی صانعی 10031947532846003978 10031947532846003978 No دانشیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری