fa ارزیابی مدل IHACRES در شبیه سازی جریان رودخانه ای در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه تخصصي Special پژوهشي Research <p>&nbsp; <strong><span style="font-family:b lotus;">تغییراقلیم اثرات مستقیمی بر منابع آب می &shy;گذارد. &nbsp;&nbsp;</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;">بهره&shy; برداری</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">استفاده</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">مطلوب</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">از</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">منابع</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">آب</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">مدیریت</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">بهینه</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">آن مستلزم</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">شناخت</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">بهتر</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;">مدل &shy;های</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">هیدرولوژی</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">است</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:blotus;"><span style="font-size:11.5pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"> با توجه به این که در</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">&nbsp;بیشتر حوزه &shy;های</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">آبخیز</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">امکان</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">اندازه &shy;گیری</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">تمام</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">پارامترهای</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">مورد</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">نیاز</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">جهت</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">بررسی</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">عکس &shy;العمل</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">حوضه</span></strong>&nbsp;<strong><span style="font-family:b lotus;">امکان&shy;پذیر</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">نیست. بنابراین انتخاب</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">مدلی</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">که</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">بتواند</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">با ساختاری ساده و</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">استفاده</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">از حداقل</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">اطلاعات</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">ورودی، برآورد قابل</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">قبولی از جریان رودخانه &shy;ای ارائه</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">نماید،</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">ضروری</span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">است. </span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;">در این پژوهش</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"> با استفاده از مدل </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">IHACRES</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، به ارزیابی عملکرد آن جهت شبیه &shy;سازی جریان رودخانه ای در سه مقیاس روزانه، ماهانه و سالانه در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه در طول دوره&shy; آماری پایه جهت بررسی تغییرات اقلیمی (1990-1961) پرداخته شد. بدین منظور 10 شاخص </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">NSE</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">MAE</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">،</span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">MSE</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">RMSE</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ER</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">R²</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">، </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">log R²</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;">،</span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">sqrt R² R²</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Inv</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;"> و </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">R</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;"> مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از شاخص &shy;های مختلف نشان داد که مدل </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">IHACRES</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;"> دقت قابل قبولی را در شبیه&shy; سازی جریان&shy; های روزانه و ماهانه دارد. مقایسه بین جریان روزانه و ماهانه نیز نشان داد که نتایج شبیه &shy;سازی جریان ماهانه نسبت به جریان روزانه قابل قبول&shy;تر است. بررسی مقادیر جریان سالانه نیز نشان داد که مدل </span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">IHACRES</span></span><strong><span style="font-family:b lotus;"> مقادیر جریان سالانه را نسبت به مقادیر روزانه و ماهانه ضعیف&shy;تر شبیه &shy;سازی نموده و دارای دقت کمی است. بر اساس نتایج متوسط خطا بین جریان مشاهداتی و شبیه &shy;سازی شده مدل در طول دوره مورد بررسی در سطح حوزه برابر با 6/8 درصد است.</span></strong> <span dir="LTR"></span><br> &nbsp;</p> <p>&nbsp;&nbsp;Climate change would have direct impacts on water resources.Optimum utilization of water resources and relevant management can be on identification of hydrologic procedures. Surface runoff is among the most important causes of erosion, land degradation, sedimentation in storages and decrease in quality of river water. As it is very difficult to determine all parameters in a basin, a simple model which can predict important factors with few inputs can be very helpful. Surface runoff is very important parameter which can be computed using IHACRES. Herein this research, IHACRES is used in three (daily, monthly and annual) time scale considering climate change status. Base period was 1961-1990 and all the simulation was done considering this period. NSE, MAE, MSE, RMSE, R², R² Inv, R² log, R²sqrt ER and R indexes were used for determining the conciseness of the model. Results show that Mean Error is equal to 6.8%. The model is able to simulate runoff in daily and monthly scale while for annual time scale; it is not advice to use the model.<span dir="RTL"></span><br> &nbsp;</p> : بارش- رواناب, شبیه‌سازی, حوزه آبخیز دریاچه ارومیه, IHACRES Rainfall-Runoff, Simulation, Urmia Lake Basin, IHACRES 1 10 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-255-2&slc_lang=fa&sid=1 Massoud Goodarzi مسعود گودرزی massoudgoodarzi@yahoo.com 100319475328460010249 100319475328460010249 Yes SCWMRI پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری Bromand Salahi برومند صلاحی bromand416@yahoo.com 100319475328460010250 100319475328460010250 No Ardabil university دانشگاه محقق اردبیلی Asaad Hoseini اسعد حسینی hosseini.asad8@gmail.com 100319475328460010251 100319475328460010251 No Ardabil university دانشگاه محقق اردبیلی