fa بررسی و مقایسه پتانسیل عملیات مکانیکی آبخیزداری و پخش سیلاب و بانکت‌بندی در ترسیب کربن در برخی مناطق اقلیمی کشور تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>گرمایش جهانی ناشی از تصاعد گازهای کربنی به جو زمین تهدید جدی برای توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه نظیر ایران می‌باشد. برای مقابله با این چالش ترسیب کربن در عرصه منابع طبیعی رهیافتی پایدار، فاقد مخاطرات زیست محیطی تلقی می‌شود.</strong> <strong>این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت عملیات مکانیکی آبخیزداری نظیر پخش سیلاب، بندهای رسوب‌گیر، بانکت، تراس‌بندی و فاروئینگ در نه استان کشور در ترسیب کربن اتمسفری اجراء شد</strong><strong>. برای این کار، </strong><strong>با عملیات میدانی و ثبت ویژگی&shy;های سایت‌های انتخاب شده، نمونه&shy;برداری خاک، زیتوده و لاشبرگ به صورت سیستماتیک تصادفی در سایت‌های مطالعاتی و شاهد انجام شد</strong><strong>. نتایج نشان داد که عملیات یاد شده در دامنه‌های زاگرس نظیر استان‌های لرستان، فارس، کرمانشاه و کردستان با ترسیب حداکثری 54 تا 112 </strong><strong>تن کربن اتمسفری بالاترین ظرفیت را در ترسیب کربن نشان دادند. میزان افزایش ذخیره کربن در منطقه هیرکانی در استان مازندران در اثر عملیات پخش سیلاب حدود 18 تن بود. در استان‌های واقع در مرکز و نیمه شرقی کشور با تیپ پوششی ایرانوتورانی عملیات آبخیزداری تاثیر محسوسی در ذخیره کربنی خاک و بیوماس مرتعی نداشته است. در میان مناطق مطالعاتی به ترتیب عملیات سکوبند</strong><strong>ی‌های سنتی و پخش سیلاب بالاترین کارائی در ترسیب کربن داشتند و بندهای رسوبگیر کارائی چندانی در این زمینه نشان ندادند.</strong></p> <p>Global warming caused by emissions of carbon gases into the atmosphere is a serious threat to sustainable development in developing countries Such as Iran. Carbon sequestration in terrestrial ecosystem is a sustainable approach, with no environmental risks. This research was conducted to evaluate watershed management mechanical operations including water harvesting, terracing, sediment trapping dams, banquette and furrow in different regions of the country (nine provinces) in atmospheric carbon sequestration and to offer optimal options for these regions. For this purpose, field operations were done for soil, biomass and litter sampling, using systematic randomized method in representative sites and control sites. According to research results, regions in the hillsides of the Zagros mountains including Lorestan, Fars, Kermanshah and Kurdestan showed the maximum carbon sequestration potential in about 54 to 112 ton carbon per hectare. In Hirkani regions in Mazandaran province, water harvesting system operation sequestered about 18 ton carbons per hectare. Watershed management operation in center and west part of country with Iranotorani cover type cannot affect in soil organic carbon stock and rangeland biomass, significantly. In study areas, indigenous terracing and water harvesting systems have higher efficiency in carbon sequestration, respectively and different sediment trapping dams did not show significant effect in this case.</p> ذخیره کربن, سدهای رسوبگیر, بانکت بندی, فاروئینگ, تغییر اقلیم Carbon stock, dams, Furrow, Banquette, Climate change 63 72 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-79-2&slc_lang=fa&sid=1 Yahya Parvizi یحیی پرویزی yparvizi1360@gmail.com 10031947532846007240 10031947532846007240 Yes Agriculture and Natural Resource Research and education Center of Kermanshah مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه mohammad Gheituri محمد قیطوری m_ghatori50@yahoo.com 10031947532846007241 10031947532846007241 No Agriculture and Natural Resource Research and education Center of Kermanshah مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه عبدالمحمد غفوری ghafouri42@yahoo.com.au 10031947532846007242 10031947532846007242 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری داوود نیک کامی nikkami.d@gmail.com 10031947532846007243 10031947532846007243 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری محمد روغنی moroghani@gmail.com 10031947532846007244 10031947532846007244 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری مهدی فرحپور farahpour.mehdi@gmail.com 10031947532846007245 10031947532846007245 No موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع رضا بیات bayat52@gmail.com 10031947532846007246 10031947532846007246 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری محمد حسین مهدیان mahdian.mhossein@gmail.com 10031947532846007247 10031947532846007247 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری افشین پرتوی partovi@scwmri.ac.ir 10031947532846007248 10031947532846007248 No پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری علی نوری alinoori@yahoo.com 10031947532846007249 10031947532846007249 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه