fa بررسی اثر توسعه شهری بر تغییرات حجم رواناب با استفاده از مدل بارش- رواناب SWMM (مطالعه موردی: آبخیز شهری زنجان) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL">تمرکز جمعیت بشری در مناطق شهری با توسعه شهرها و تغییر چهره طبیعی زمین سبب افزایش سطوح نفوذناپذیر و تغییر چرخه هیدرولوژی شده است. به منظور بررسی اثر توسعه شهری بر حجم رواناب ورودی به شبکه جمع&shy;آوری رواناب شهر زنجان، روند توسعه شهری با استفاده از تصاویر </span>TM<span dir="RTL"> ماهواره لندست در نرم افزارهای </span>IDRISI Selva<span dir="RTL"> و </span>ArcGIS 9.3<span dir="RTL"> پردازش شد. و نقشه&shy;&shy; کاربری اراضی سال&shy;های 1334، 1379 و 1391 تهیه گردید. آنالیز رفتار هیدرولوژیکی و هیدرولیکی اثر توسعه شهری بر حجم رواناب، با استفاده از مدل بارش- رواناب </span>SWMM<span dir="RTL"> انجام شد. با واسنجی مدل بر اساس وقایع بارش- رواناب مشاهداتی، نتایج واسنجی و صحت سنجی مدل، درستی شبیه سازی&shy;&shy;ها را تائید کرد. روند توسعه شهری نشان می&shy;دهد </span><span dir="RTL">مساحت </span><span dir="RTL">محدوده&shy;های شهری در سال 1391 نسبت به سال&shy;های 1379 و 1334 به ترتیب با 59/22 و 88/923 درصد و سال 1379 نسبت به سال 1334 با 06/543 درصد افزایش همراه هستند. نتایج مدل </span>SWMM<span dir="RTL"> نشان می&shy;دهد توسعه شهری و تبدیل اراضی به سطوح نفوذناپذیر سبب افزایش حجم رواناب شده به&shy;طوری&shy; که </span><span dir="RTL">میانگین </span><span dir="RTL">حجم رواناب در سال 1391 نسبت به سال&shy;های 1379 و 1334 به ترتیب 45/64 و 58/698 درصد و در سال 1379 نسبت به سال 1334، 91/376 درصد افزایش </span><span dir="RTL">یافته است</span></strong></p> <p style="text-align: justify;">The concentration of human population in urban areas with urbanization and changing the face of the earth&#39;s natural has caused an increase in impervious surfaces and change in hydrological cycle. To evaluate the effect of urbanization on the runoff volume entering in urban drainage of Zanjan City, the trend of urbanization were processed by using Thematic Mapper images in IDRISI Selva and ArcGIS 9.3 software. Land use maps of the 1956, 2000 and 2012 were prepared. Analysis of hydrological and hydraulic behavior of urban development impact on the volume of runoff was carried out by using Stormwater Management Model (SWMM). Based on model calibration by observation of rainfall-runoff events, the results of calibration and verification have confirmed the accuracy of simulations. The trend of urbanization shows that urban area has been expanded in 2012 compared to 2000 and 1956, 22.59 and 923.88 percent and in 2000 compared to 1956, 543.06 percent, respectively. The results of SWMM model shows that urbanization and convert the land to impervious surfaces have caused an increase in the runoff volume, so that, runoff volume average has increased in 2012 compared to 2000 and 1956 64.45 and 698.58 percent and in 2000 compared to 1956, 376.91 percent, respectively.</p> تغییر کاربری, توسعه شهری, حجم رواناب, آبخیز شهری زنجان, مدل SWMM Land use change, Urbanization, runoff volume, Zanjan City Watershed, SWMM Model 37 46 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-518-1&slc_lang=fa&sid=1 فاطمه عینلو fatemeeinlo@ut.ac.ir 10031947532846006456 10031947532846006456 Yes دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران علی سلاجقه salajegh@ut.ac.ir 10031947532846006457 10031947532846006457 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران آرش ملکیان malekian@ut.ac.ir 10031947532846006458 10031947532846006458 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران محسن احدنژاد ahadnejad@znu.ac.ir 10031947532846006459 10031947532846006459 No دانشکده علوم انسانی دانشگاه زنجان