fa مدل‌سازی اثر نوع و الگوی پراکنش مکانی کاربری‌ اراضی بر تغییرات آب‌نمود جریان تخصصي Special پژوهشي Research <p><strong><span dir="RTL">مدل‌سازی اثر نوع و الگوی پراکنش مکانی کاربری‌ اراضی بر تغییرات آب‌نمود جریان </span></strong></p> <p><strong><span dir="RTL">ارزیابی اثرات پراکنش و موقعیت مکانی کاربری اراضی بر خصوصیات هیدرولوژیک و تغییرات زمانی آب‌نمود جریان می‌تواند اطلاعات مورد نیاز در تصمیم‌گیری موفق اقدامات مدیریت پوشش گیاهی و در نهایت مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز </span></strong><strong><span dir="RTL">را فراهم کند، حال آن‌که تاکنون به این موضوع کم‌تر توجه شده است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین سهم مشارکت انواع کاربری اراضی </span></strong><strong><span dir="RTL">و پراکنش مکانی آن‌ها </span></strong><strong><span dir="RTL">بر تغییرات رفتار آب‌نمود</span></strong><strong><span dir="RTL">های رگبار </span></strong><strong><span dir="RTL">حوزه آبخیز کوچک رودخانه گلاز اشنویه با مساحت 103 کیلومترمربع در استان آذربایجان غربی انجام پذیرفت. به این منظور پس از انجام مراحل اجراء، واسنجی و اعتبارسنجی مدل زمان-مساحت کلارک، منحنی هم‌زمان تمرکز حوزه آبخیز مورد مطالعه به‌روش توزیعی-مکانی زمان پیمایش استخراج شد و پس از تهیه هیستوگرام زمان- مساحت و لحاظ مساحت هر یک از کاربری‌ها، آب‌نمود جریان به‌کمک بارش طرح ورودی و مدل زمان-مساحت شبیه‌سازی شد. سپس بر اساس </span></strong><strong><span dir="RTL">توزیع مقادیر دبی آب‌نمود در بازه‌های هم‌زمان تمرکز، و نیز دبی اوج آب‌نمود با لحاظ مساحت و نیز الگوی پراکنش کاربری اراضی مورد تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج، تاثیر موقعیت و مساحت کاربری‌های اراضی در هیستوگرام زمان- مساحت و در نتیجه در تغییرات آب‌نمود رگبار منعکس شده است. هم‌چنین بر اساس مقایسه </span></strong></p> <p dir="RTL"><strong>نتایج مقادیر دبی اوج، بیش‌ترین دبی‌ها به‌ترتیب به کاربری مرتع، کشاورزی و سپس جنگل اختصاص داشت. سهم حجم رواناب تولیدی نیز به‌ترتیب برابر 84، 12 و 4 درصد در کاربری‌های مرتع، کشاورزی و جنگل بود. با استفاده از روش مذکور می‌توان به شبیه‌سازی اثر تغییرات کاربری اراضی بر تغییرات زمانی و نیز مقادیر مولفه‌های مختلف آب‌نمود پرداخت.</strong></p> <p><em>Assessing effects of land use spatial pattern on hydrologic characteristics and variation of flow hydrograph can provide new information leading more effective decision-making and integrated watershed management. However, less attention has been relatively paid to this subject. The emphasis of this research is to quantify the contribution and effects of different land use types and spatial pattern on flood hydrographs in Galaz Watershed (103 km² area), located in West-Azarbaijan Province, Iran. In the present study, the Clark&#39s Time-Area model has been employed for simulation of hydrograph. The Time Area Histogram (TAH) of the study watershed has been derived based on a spatially distributed travel time approach, and the flow hydrograph was simulated in incorporating with the different land use types and design rainfall. The hydrograph &nbsp;has been routed to the watershed outlet. Then, the distribution of flow hydrograph and the peak discharge were analysed considering different land uses between isochrones. According to the results, the effect of land use types and patterns led to variations of time area histograms and the resulted hydrograph. Based on the results, the higher peak discharge were determined for rangeland, agriculture and forest land use types, respectively. The generated runoff volume of the rangeland, agriculture, and forest land use types were 84, 12, and 4%, respectively. The implemented method can be used to simulate the effects of land use changes in storm basis to study the temporal flow variations and also to quantify the components of flow hydrograph</em></p> : اکولوژی سیمای سرزمین, پراکنش کاربری اراضی, تغییرات آب‌نمود, تولید رواناب, موقعیت کاربری اراضی Hydrograph variation, Land use location, Land use spatial pattern, Landscape ecology, Runoff generation, 51 59 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-24-4&slc_lang=fa&sid=1 raoof mostafa zadeh رئوف مصطفی زاده 10031947532846004891 10031947532846004891 No hamid reza sadeghi حمید رضا صادقی 10031947532846004892 10031947532846004892 Yes amir sadoddin امیر سعدالدین 10031947532846004893 10031947532846004893 No