fa مطالعه فرآیندهای تولید روان‌آب و رسوب تحت نوارهای ژئوتکستایل کنفی-کلشی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>طی چند دهه گذشته از ژئوتکستایل‌ها جهت حفاظت دامنه‌های فرسایش یافته، کاهش هدررفت خاک و ایجاد بستر مورد نیاز برای رشد گیاهان استفاده شده است. در تحقیق حاضر سعی شد کارائی ژئوتکستایل کنفی-کلشی در کاهش روان‌آب و رسوب خروجی از یک حوضه آزمایشی کوچک مورد بررسی قرار گیرد. به این منظور در بالادست سد قشلاق دو حوضه کوچک (کنترل و تیمار) انتخاب و در داخل یکی از آن‌ها اقدام به نصب ژئوتکستایل کنفی-کلشی به صورت نوارهایی عمود بر جهت جریان دامنه‌ها شد. پس از اجرای تیمار حفاظت خاک، در نقطه خروجی حوضه‌ها فلوم‌های اندازه‌گیری نرخ جریان نصب شد تا در صورت بارندگی مقادیر روان‌آب و رسوب معلق اندازه‌گیری شود. در طول یک سال آماربرداری، سایر متغیّرهای مورد نیاز نیز (از قبیل: درصد پوشش گیاهی، خاک، سنگریزه، رخنمون سنگی و شیب) در سرتاسر سطح حوضه بررسی و ثبت شد. نتایج مؤید تغییرات زیاد روان‌آب و رسوب طی دوره مورد مطالعه بود، به نحوی که حداکثر و حداقل رسوب ویژه به ترتیب برابر با 48/2 و 69/0 گرم بر مترمربع برای وقایع مورخ 10/11/1393 و 09/01/1394 ثبت گردید. علاوه برآن، نتیجه آزمون مقایسه میانگین نشان داد که ژئوتکستایل کنفی-کلشی توانسته رسوب ویژه را به طرز معنی‌داری کاهش دهد (</strong><strong><span dir="LTR">P<0/05</span></strong><strong>)، با این حال، بین روان‌آب دو حوضه تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (</strong><strong><span dir="LTR">P=0/67</span></strong><strong>). شیب زیاد منطقه مورد مطالعه و درصد رخنمون سنگی بالا، دلیل بالا ماندن تولید روان‌آب حتی بعد از اجرای تیمار حفاظت خاک می‌باشد. نتایج شاخص کارائی کاهش رسوب نیز ضمن تأکید بر کارائی بالای ژئوتکستایل کنفی-کلشی در کاهش رسوب، نشان داد که در رگبار 09/01/1394 بیشترین اثرگذاری در کاهش رسوب به وقوع پیوسته به نحوی که مقدار </strong><strong><span dir="LTR">RRE</span></strong> <strong>برابر با 49/50 درصد به&shy;دست آمد. این عدد بیان کننده این واقعیت می‌باشد که در مقایسه با حوضه کنترل، ژئوتکستایل کنفی-کلشی توانسته است مقدار رسوب‌دهی را به نصف برساند، که عدد بسیار بالائی می‌باشد.</strong></p> <p>Geotextiles has been used to conserve eroded hillslopes, decrease soil loss and prepare bed for plant growth over the course of past few decades. In this study we tried to investigate the effectiveness of geotextiles for reducing runoff and sediment yield from an experimental micro-catchment. Two micro-catchment (control & treatment) were selected then the jute geotextile was installed as a buffer along contour line against superficial flow. Then, each micro-catchment was equipped with a flume at its outlet to measure runoff rate during storm events. Other variables (i.e. vegetation cover, soil, surface scree and slope steepness) were monitored during study period. Results showed high runoff and sediment variations during measurement period, so that the maximum and minimum specific sediment yield were equal to 2.48 and 0.69 gr.m^-2 for events 30-Jan-2015 and 29-March-2015, respectively. Also, compare mean test revealed significant differences in specific sediment yield between two micro-catchments (P<0.05) but no differences in runoff. High slope steepness along with considerable impervious outcrops are corresponding to high runoff generation even after installation of geotextile. Results from RRE confirmed high performance of jute geotextile in reducing sediment. For storm 29-Mar-2015 the highest RRE was obtained, equal to 50.49 per cent which indicate tremendous sediment reduction in treated micro-catchment in comparison to control. In this event the geotextile reduced Specific sediment yield by half.</p> ژئوتکستایل کنفی-کلشی, روان‌آب, رسوب, حوزه آبخیز کوچک, سد قشلاق jute geotextile, runoff, sediment, micro-catchment 43 50 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-136-2&slc_lang=fa&sid=1 محمدایوب محمدی 10031947532846006410 10031947532846006410 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری عطااله کاویان a.kavian@sanru.ac.ir 10031947532846006411 10031947532846006411 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری کریم سلیمانی 10031947532846006412 10031947532846006412 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری