Iranian Jornal of Watershed Management Science&Engineering

fa اثر قطر خاک‌دانه بر پاشمان خاک در شرایط آزمایشگاهی Effects of Aggregate Diameter on Soil Splash under Laboratorial Conditions تخصصي Special پژوهشي Research پاشمان بهعنوان مرحلهای مهم از فرآیند فرسایش خاک، باعث جدایش ذرات خاک و آمادهشدن آنها برای انتقال توسط روان‌آب میگردد. مقدار پاشمان به ویژگیهای متعددی از عامل فرساینده (باران) و محیط فرسایشپذیر (خاک) بستگی دارد. ویژگی‌های مختلف خاکدانه از جمله مهمترین عوامل مؤثر خاک بر پاشمان و متعاقباً بر فرسایش هستند که در پژوهشهای مرتبط با فرسایش خاک مورد توجه قرار گرفته‌اند. لذا پژوهش حاضر نیز بهمنظور ارزیابی تغییرات پاشمان خاک در قطرهای مختلف خاک‌دانه (75/1، 55/3 و 18/5 میلیمتر) در یک خاک لومی-رسی-شنی از منطقه مادری حوزه آبخیز کجور انجام گردید. داده‌‌ها با قرار دادن فنجان‌های پاشمان با شیب 18 درصد تحت شبیهسازی باران با شدت و مدت ثابت به‌ترتیب 80 میلی‌متر در ساعت و 28/18 دقیقه و در سه تکرار برای هر تیمار از قطر خاک‌دانه برداشت شد. نتایج نشان داد که اگرچه با افزایش قطر خاکدانه، متغیرهای مقدار پاشمان خاک در جهت&lrm;های بالادست و پاییندست شیب و پاشمان خالص و ناخالص کاهش پیدا کرد، اما این کاهش در هیچ یک از متغیرها، معنیدار نبود. بیشترین و کمترین مقادیر کاهش در متغیرهای پاشمان بهترتیب مربوط به پاشمان خالص (75/83 درصد) و پاشمان بالادست (55/72 درصد) بود. نتایج همچنین نشان داد که با افزایش متوسط قطر خاکدانه از 75/1 به 55/3 میلیمتر (2 برابر)، مقدار پاشمان ذرات خاک 57 درصد و با افزایش متوسط قطر خاکدانه از 75/1 به 18/5 میلیمتر (3 برابر)، 84 درصد کاهش یافت. Splash, as an important step in the erosion process of the soil, detaches and prepares soil particles to be transported by runoff. The amount of splash depends on various characteristics of erosive factor (rainfall) and erodible surface (soil). Aggregate characteristics, which have been considered in soil erosion researches, are among the main effective soil factors on splash and erosion. Therefore, the present study was conducted to assess the variation of soil splash in various aggregate diameters (1.75, 3.55 and 5.18 mm) for a sandy-clay-loam soil from the Kojour watershed. All the data was collected using splash cups with the slope gradient of 18 percent under the rainfall simulation with the intensity of 80 mm h-1 and duration of 18.28 min in three replications for each aggregate diameter treatment. Although the results indicate that the upslope, downslope, net and gross splash parameters decrease with increase of aggregate diameter, none of these changes were significant. The maximum and minimum decreasing ratios in the splash parameters belongs to the net (83.75 percent) and upslope splash (72.55 percent), respectively. The results also show that when the aggregate diameter increases 2 and 3 times, the amount of the net splash decreases 57 and 84 percent, respectively باران‌ساز, جدایش, کجور, فرسایش خاک, فنجان پاشمان Detachment, Kojour, rainfall simulator, soil erosion, splash cup 33 38 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-94-3&slc_lang=fa&sid=1 abdolvahed khaledidarvishan عبدالواحد خالدی درویشان 10031947532846006477 10031947532846006477 Yes دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس ehsan sharifimoghadam احسان شریفی مقدم 10031947532846006478 10031947532846006478 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس