fa تغییرپذیری فرسایش پاشمانی از تندی شیب و ویژگی‌های خاک تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>خاک&shy;های مناطق خشک و نیمه &shy;خشک به‌شدت تحت تأثیر تجمع نمک&shy;ها به‌ویژه گچ و کربنات&shy;ها هستند. خاک‌های این مناطق ذاتاً مواد آلی کم و ساختمان ناپایداری دارند. به‌علاوه پوشش گیاهی طبیعی سطح خاک&shy;ها ضعیف و سطح خاک در معرض عوامل فرساینده به‌ویژه ضربه قطرات باران قرار دارد. این پژوهش به‌منظور بررسی میزان فرسایش پاشمانی در ارتباط با درجه شیب در خاک&shy;های با خصوصیات مختلف انجام گرفت. در این راستا 12 نوع بافت خاک در معرض بارانی با شدت 40 میلی متر بر ساعت به مدت 10 دقیقه در چهار درجه شیب (صفر، 10، 20 و 30 درصد) قرار گرفت. مجموعاً تعداد 144 جعبه خاک به ابعاد 35 سانتی&shy;متر </strong><strong><span dir="LTR">&times;</span></strong><strong>25 سانتی‌متر با استفاده از طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج</strong> <strong>نشان داد که تفاوت معنی&shy;داری (</strong><strong><span dir="LTR">P<0.001</span></strong><strong>) بین خاک&shy;ها از نظر فرسایش پاشمانی خاک&shy;ها وجود داشت. در میان خاک&shy;ها، خاک سیلتی با میانگین 244.20 گرم بر متر مربع بالاترین و خاک شنی با میانگین 65.71 گرم بر متر مربع کم‌ترین مقدار فرسایش پاشمانی را داشتند. فرسایش پاشمانی به&shy;طور معنی&shy;داری تحت تأثیر شیب سطح قرار داشت، فرسایش پاشمانی از شیب 0 تا 10 روند کاهشی و از شیب 10 تا 30 روند افزایشی را نشان داد. همبستگی معنی&shy;داری بین فرسایش پاشمانی و درصد شن، درصد رس، قطر هندسی اندازه ذرات، جرم مخصوص ظاهری، هدایت هیدرولیکی اشباع، ماده آلی، کربنات کلسیم معادل و گچ مشاهده شد. تحلیل رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که فرسایش پاشمانی به طور معنی&shy;داری با ماده آلی، کربنات کلسیم معادل و گچ رابطه با ضریب تبیین 0.75 داشته است. بر اساس نتایج به دست آمده می&shy;توان هدررفت خاک&shy;های متفاوت در مقابل فرسایش پاشمانی را می&shy;توان به طور اولیه با استفاده از معادله رگرسیونی و بر اساس این متغیرها برآورد کرد.</strong></p> <p>Soils in arid and semi-arid regions are strongly affected by&nbsp;the accumulation of&nbsp;salts especially carbonates and gypsum. The soils are inherently low in organic matter content and in consequence unstable in the&nbsp;structure which declines the soil&rsquo;s resistance to water erosion processes. Moreover, the soils are weakly covered with natural vegetation cover which exposes surface soil to erosive factors particularly raindrop impact. Therefore, this study&nbsp;was conducted&nbsp;to investigate the splash erosion rate in relation to slope gradient in the in soils with different properties. Toward this, twelve soil texture classes were exposed to simulated rainfalls with 40 mm h-1 in intensity for 10-min in four slope gradients (0, 10, 20, and 30%). A total of 144 experimental soil boxes with 25 cm &times;35 cm in dimensions were investigated&nbsp;using the completely randomized block design. The results of this study showed that&nbsp;significant difference was found among the soils in splash erosion (P<0.001). Among the soils, the highest splash erosion rate&nbsp;was observed&nbsp;in Silt (244.20 gram m^-2), while sand showed the lowest value (65.71 gram m^-2). Splash erosion rate was&nbsp;significantly&nbsp;affected by slope gradient Splash erosion showed a decreasing trend from 0 to 10 slope degrees and increasing trend from 10 to 30 slope degrees. Significant correlations were found between splash erosion and sand, clay, geometric mean particle diameter, bulk density, saturated hydraulic conductivity, organic matter, calcium bicarbonate&nbsp;equivalent&nbsp;and gypsum. Multiple linear regression analysis indicated that the splash erosion was&nbsp;significantly&nbsp;related to the Organic matter, Calcium Carbonate Equivalent&nbsp;and gypsum with a&nbsp;coefficient&nbsp;of determination&nbsp;of 0.75. The soil&rsquo;s susceptibility of arid and semi-arid regions to splash erosion&nbsp;can be&nbsp;initially estimated using a regression equation based on these variables.&nbsp;</p> بافت خاک, شبیه‌سازی باران, شیب سطح, ضربه قطرات باران, معادله رگرسیونی Soil texture, Surface Slope, Raindrop impact, Rainfall simulation, Regression equation 95 104 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-598-1&slc_lang=fa&sid=1 ali balyani علی بلیانی alibaliani63@gmail.com 10031947532846009929 10031947532846009929 Yes University of Zanjan دانشگاه زنجان alireza vaezi علیرضا واعظی 10031947532846009930 10031947532846009930 No University of Zanjan دانشگاه زنجان hadi Emami هادی امامی 10031947532846009931 10031947532846009931 No University of Zanjan دانشگاه زنجان