fa تغییرپذیری شاخص‌های حدی هیدرولوژیک در سناریوهای مختلف کاربری اراضی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>در تحقیق حاضر تغییرپذیری شاخص‌های حدی هیدورلوژیک به‌واسطه تغییرات کاربری اراضی در حوزه آبخیز ماربره (استان لرستان) بررسی شد. به‌منظور تهیه نقشه‌های کاربری اراضی از روش حداکثر احتمال و نرم‌افزار </strong><strong><span dir="LTR">ENVI</span></strong> <strong>استفاده شد. با توجه به نقشه‌های کاربری اراضی و داده‌های اقلیمی اقدام به ایجاد سناریوهای کاربری اراضی شد. پس از واسنجی و اعتبارسنجی مدل </strong><strong><span dir="LTR">SWAT</span></strong><strong> برایسناریوهای مختلف، مقادیر دبی جریان شبیه‌سازی و سپس شاخص‌های حدی هیدورلوژیک برای هر سناریو استخراج شد. تحلیل‌های آماری شاخص‌های حدی هیدرولوژیک با استفاده از روش‌های من‌کندال و آزمون </strong><strong><span dir="LTR">t</span></strong> <strong>جفتی انجام شد. نتایج آزمون من‌کندال نشان داد که در سناریوی اول، روند کاهشی شاخص‌های </strong><strong>جریان </strong><strong>بیشینه شامل تداوم وقایع بیشینه، نسبت تعداد روزها با جریان بیشینه به تعداد روزها با جریان نرمال و نسبت تداوم وقایع بیشینه به تعداد وقایع بیشینه در سطح 1 درصد معنی‌دار بودند. در سناریوی دوم، (به‌جز شاخص‌های حداکثر جریان شهریور، نسبت تداوم وقایع کمینه به تعداد وقایع کمینه و تعداد وقایع ییشینه) و در سناریوی سوم (به‌جز شاخص تعداد وقایع ییشینه) و چهارم (به‌جز شاخص حداکثر جریان شهریور)، تمام شاخص‌ها دارای روند معنی‌دار در سطح 5 و یک درصد بوند. نتایج آزمون </strong><strong><span dir="LTR">t</span></strong><strong> جفتی نشان داد که شاخص‌های حداقل </strong><strong>جریان </strong><strong>فروردین و حداکثر جریان شهریور به ترتیب بین سناریوی اول با دوم و چهارم اختلاف معنی‌دار در سطح 5 درصد داشتند. در شاخص‌های تعداد وقایع کمینه، تداوم وقایع کمینه، تداوم وقایع بیشینه، تعداد روزهای با جریان کمینه بر تعداد روزهای با </strong><strong>جریان </strong><strong>نرمال بین سناریوی اول و چهارم و در شاخص تعداد روزها با جریآن بیشینه بر تعداد روزها با جریان نرمال بین سناریوی اول با دوم و چهارم اختلاف معنی‌دار در سطح 1 درصد وجود داشت. به طور کلی</strong><strong> تغییر کاربری اراضی در حوزه آبخیز ماربره به ترتیب سبب افزایش و کاهش وقوع شاخص‌های جریان حداکثر و حداقل می‌شود. به‌طوریکه تغییرات شاخص‌های جریان حداقل نسبت به شاخص‌های جریان‌ حداکثر محسوس‌تر بود.</strong></p> <p>In this study, hydrological indices variability due to land use change were assessed in the Marboreh watershed. In order to land use map preparing, maximum likelihood method was used in the ENVI software. We created land use scenarios based on land use maps and climate data. Then, after the SWAT calibration and validation, flow discharge data, and hydrological indices were simulated and extracted respectively for each scenario. Statistical analysis carried out using Mann-Kendall and t-test for hydrological indices. The results of Mann-Kendall test showed that in the first scenario, hydrological indices related to high flow including high flow pulse duration, high flow pulses days per normal flow days and high flow pulses duration per high flow counts decreasing trends at the 1% significance level. All indices (expect maximum September flow, low flow pulses duration per low flow counts and high flow pulse count in the second scenario, and high flow pulse count in the third scenario and also expect maximum September flow in the fourth scenario, had decreasing trends at the 1 & 5% significance levels. The results of t-test revealed that minimum April flow and maximum September flow in the first scenario altered at the 5% significance level with scenario #2 and #4 scenarios respectively. Low flow pulse count, low flow pulse duration, high flow pulse duration, low flow pulses days per normal flow days had altered between #1 and #4 scenarios, and high flow pulses days per normal flow days altered between #1 with #2 and #4 scenarios at the 1% significance level. Generally, the results of this study in the Marboreh watershed revealed that hydrological indices related to the minimum and maximum flows were decreased and increased due to land use changes respectively. Also, impacts of land use change on hydrological indices related to the minimum flows was higher than hydrological indices related to the maximum flows.</p> حوزه آبخیز ماربره, جریان کمینه, جریان بیشینه, مدل SWAT, من‌کندال Marboreh watershed, High flow, Low flow, SWAT model, Mann-Kendall 81 93 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-612-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Darabi حمید دارابی hamid.darabi2010@gmail.com 10031947532846008547 10031947532846008547 Yes Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منایع طبیعی ساری Kaka Shahedi کاکا شاهدی kaka.shahedi@gmail.com 10031947532846008548 10031947532846008548 No Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منایع طبیعی ساری Karim Solaimani کریم سلیمانی solaimani2001@yahoo.co.uk 10031947532846008549 10031947532846008549 No Sari Agriculture Science and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منایع طبیعی ساری Björn Klöve بیورن کلاو bjorn.klove@oulu.fi 10031947532846008550 10031947532846008550 No دانشگاه اولو، فنلاتد