fa تاثیرنوع رسوبات بر حفره رسوب شویی ایجاد شده در رسوب شویی تحت فشار تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>انباشت رسوبات در مخازن سدها همواره یکی از مشکلاتی بوده که گریبانگیر سدهای مخزنی است. بر این اساس از جمله روش های مقابله با این معضل می توان به روش رسوب&shy;شویی تحت فشار اشاره نمود. در این روش در</strong> <strong>طول</strong> <strong>مدت</strong> <strong>انجام</strong> <strong>رسوبشویی،</strong> <strong>عموماً تخلیه</strong> <strong>کننده</strong> <strong>های</strong> <strong>تحتانی</strong> <strong>سد برای</strong> <strong>مدت</strong> <strong>زمان</strong> <strong>معینی</strong> <strong>باز</strong> <strong>شده</strong> <strong>و</strong> <strong>سطح</strong> <strong>آب</strong> <strong>مخزن</strong> <strong>تقریبا</strong> <strong>ثابت</strong> <strong>نگه</strong> <strong>داشته</strong> <strong>می</strong> <strong>شود.</strong> <strong>زمانیکه</strong> <strong>آب</strong> <strong>از</strong> <strong>میان</strong> <strong>تخلیه</strong> <strong>کننده های</strong> <strong>تحتانی خارج</strong> <strong>میگردد</strong> <strong>پس</strong> <strong>از</strong> <strong>گذشت مدت زمانی</strong> <strong>از</strong> <strong>انجام</strong> <strong>رسوبشویی،</strong> <strong>حفره</strong> <strong>یا</strong> <strong>چاله</strong> <strong>ای</strong> <strong>از</strong> <strong>آبشستگی</strong> <strong>به</strong> <strong>شکل</strong> <strong>مخروط</strong> <strong>یا</strong> <strong>یک</strong> <strong>قیف</strong> <strong>در</strong> <strong>جلوی</strong> <strong>دریچه</strong> <strong>تحتانی بوجود خواهد آمد که ابعاد این مخروط به پارامتر های مختلفی همچون دبی جریان خروجی، عمق آب داخل مخزن و نوع رسوبات تجمع یافته در درون مخزن بستگی دارد. در</strong> <strong>این پژوهش</strong>&nbsp; <strong>برای</strong> <strong>بررسی اثر رسوبات چسبنده و غیر چسبنده</strong> <strong>برتشکیل مخروط رسوب شویی،</strong> <strong>از</strong> <strong>یک مدل</strong> <strong>فیزیکی با ابعاد مشخص استفاده گردید. نتایج نشان داد که در رسوبات غیرچسبنده، الگوی فرسایش پس&shy;رونده بوده و زمانی</strong> <strong>که</strong> <strong>آزمایشات</strong> <strong>با</strong> <strong>حداقل</strong> <strong>ارتفاع</strong> <strong>آب(40سانتیمتر) و حداکثر دبی (8 لیتر درثانیه) انجام</strong> <strong>می پذیرد، مخروط</strong> <strong>رسوبشویی</strong> <strong>حدوداً</strong> <strong>پس از 11-9</strong> <strong>دقیقه</strong> <strong>به</strong> <strong>تعادل</strong> <strong>میرسید. در خصوص رسوبات چسبنده نیز با</strong> <strong>استفاده</strong> <strong>از</strong> <strong>تجزیه</strong> <strong>و</strong> <strong>تحلیل نتایج آماری بدست آمده،</strong> <strong>رابطه پیش بینی غلظت&shy;&shy;&shy; متوسط&shy; رسوبات</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong> خروجی&shy; ازتخلیه&shy; کننده </strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>تحتانی</strong><strong> را&shy;میتوان&shy; بصورت&shy; زیر ارائه نمود:</strong></p> <p>The accumulation of sediments in reservoirs of dams has always been one of the problems of reservoir dams. Accordingly, one of the approaches to address this problem can be referred to as the method of pressure flushing. In this method, during the course of flushing, generally the bottom drainage outlets of the dam are opened for a certain period of time and the reservoir water level is kept almost constant. When water discharges through the bottom outlets, and after performing flushing, a hollow or a hole in the form of a funnel or a cone will appear at the front of the outlet gate, that the size of this scour funnel depends on various parameters such as: discharge, depth of water inside the reservoir and the types of sediment deposited inside the reservoir. In this research, a physical model with specific dimensions was used to investigate the effect of cohesive and non-cohesive sediments on the form of flushing funnel. The result of this research shows that in non-cohesive sediment the erosion pattern was retrogressive, and while experiments are done with minimum water depth (40 cm) and maximum discharge (8 lit/s), the flushing funnel will be balance after 9-11 minutes. In the case of cohesive sediments, the results from statistical analysis, show that the relationship predicted for average sediment density of the bottom outlet <strong>( </strong> <strong><span dir="RTL">=</span></strong> <strong>)</strong>can be presented as follows:</p> <p></p> مخازن سدها, نوع رسوبات, رسوب شویی تحت فشار, حفره رسوبشویی Dam reservoires , Type of sediments , Pressure flushing, Scour funnel 83 89 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-651-1&slc_lang=fa&sid=1 Aliakbar Rasouli علی اکبر رسولی aa_rasouli@yahoo.com 100319475328460010994 100319475328460010994 No Islamic Azad University, Ahvaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Amin Bordbar امین بردبار asefmn@yahoo.com 100319475328460010995 100319475328460010995 No Islamic Azad University, Ahvaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Mohammad Heidarnejad محمد حیدرنژاد mo_he3197@yahoo.com 100319475328460010996 100319475328460010996 No Islamic Azad University, Ahvaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Amirabbas Kamanbedast امیرعباس کمانبدست ka57_amir@yahoo.com 100319475328460010997 100319475328460010997 Yes Islamic Azad University, Ahvaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Alireza Masjedi علیرضا مسجدی dr_masjedi@yahoo.com 100319475328460010998 100319475328460010998 No Islamic Azad University, Ahvaz دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز