fa کاربرد مدل نیمه‌توزیعی SWAT در شبیه‌سازی رواناب حوضه حبله‌رود تخصصي Special پژوهشي Research <strong>&nbsp;رواناب ناشی از ریزش نزولات جوی در اقلیم‌های نیمه‌خشک سیلاب‌های خطرناکی ایجاد می‌نماید. امروزه از روش‌های متعددی برای پیش‌بینی جریان آب ناشی از سیل برای مدیریت بحران استفاده می‌شود. جامع‌ترین مدل پیوسته و نیمه‌توزیعی در سطح حوزه آبخیز استفاده از مدل ارزیابی خاک و آب </strong><strong><span style="font-size:9.0pt;">(</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SWAT</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;">)</span></strong><strong> می</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>باشد. این مدل توانایی شبیه‌‌سازی فرآیندهای هیدرولوژیکی در مقیاس</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:calibri,sans-serif;">‌</span></span></strong><strong>های زمانی مختلف روزانه، ماهانه و سالانه با استفاده از طیف وسیعی از اطلاعات فیزیکی حوضه‌ها (خاک، کاربری اراضی و شیب) و هم‌چنین اطلاعات هواشناسی (بارندگی، درجه حرارت، باد، رطوبت نسبی و تابش خورشیدی) با قابلیت اتصال به سامانه اطلاعات جغرافیایی</strong><strong><span style="font-size:9.0pt;"> (</span></strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">GIS</span></span></span><strong><span style="font-size:9.0pt;">)</span></strong><strong> را دارد. در این پژوهش با استفاده از مدل هیدرولوژیکی <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SWAT</span></span></span> اقدام به شبیه‌سازی رواناب در مقیاس زمانی ماهانه در حوضه حبله‌رود استان سمنان با مساحت 3200 کیلومتر مربع شد. برای شبیه‌سازی رواناب پس از بازدید میدانی و تهیه اطلاعات پایه اقدام به شبیه‌سازی رواناب با استفاده از مدل <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SWAT</span></span></span> برای یک دوره سی ساله (2011-1981) شد. سپس در محیط </strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SWAT</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">-</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CUP</span></span></span><strong> اقدام به </strong>واسنجی <strong>مدل برای یک دوره هفت ساله و صحت‌سنجی چهار ساله (2011-1998) شد. برای ارزیابی مدل نیز از معیارهای آماری ضریب</strong> <strong>تعیین،</strong> <strong>ضریب</strong> <strong>کارایی ناش</strong> <strong>ساتکلیف استفاده شد. شاخص ناش ساتکلیف برای تخمین دبی رواناب در مرحله واسنجی 74/0 و صحت‌سنجی 63/0 بوده که نشان از دقّت قابل پذیرش مدل بین داده‌های شبیه‌سازی و مشاهداتی است. </strong><strong>رتبه‌بندی پارامترهای حساس از بین 32 پارامتر با انجام تحلیل حساسیت در محیط <span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">برنامه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SWAT-CUP</span></span></span> با روش <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">T-Stat</span></span></span> و<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">P-Value</span></span></span> مشخص شد. نتایج نشان داد که پارامترهای<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SFTMP</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SMTMP</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">GW_DELAY</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ESCO</span></span></span> بیشترین حساسیت را در سطح حوضه حبله‌رود دارند. </strong><br> &nbsp; Immense floods are caused by runoff from high intensity precipitation in semi-Arid regions. Nowadays, different methods are used to predict flood volumes for crisis management. SWAT is a comprehensive semi-distributed continuous model for soil and water assessment. This model has the capability to simulate hydrologic procedures in different time scales including daily, monthly and annual using physical data in the basins along with meteorological data. Also, it has capability to link to GIS too. In this research, runoff was simulated in monthly time scale in Hablehrud basin. Hablehrud is located in Semnan province with 3200 Km² area. For simulation of runoff, primarily basic necessary data were gathered and field controls were done, then, theses data were used in the model. Calibration and sensitivity analysis was performed. Simulation were carried out for a 30 year duration period (1981-2011). Calibration was done using SWAT-cup extension. A 7 year period was used for calibration and 4 year for verification (1998-2011). Nash Sutcliff coefficient of efficiency was used for assessing the model. Sensitivity analysis were performed and sensitive parameters were determining among 32 parameters. This analysis was done in SWAT-cup which is an extension for SAWT, also t-stat and p-value were determined. NSE were 0.74 and 0.63 for calibration phase and verification phase, respectively.&nbsp; We can conclude sensitive parameters are: SFTMP, SMTMP, GW-DELAY and ESCO in Hablehrud basin.<br> &nbsp;<br> &nbsp; رواناب ماهانه, حساسیت‌سنجی, صحت‌‌سنجی, حبله‌رود Monthly Runoff, Sensitivity, Verification, Hablehrud. 40 49 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-538-2&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Habibi علیرضا حبیبی habibi1354@yahoo.com 100319475328460010276 100319475328460010276 Yes Responsible Author, Ph.D. of Geomorphology and research expert of Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Soil Conservation and Watershed Management Institute, Iran, habibi1354@yahoo.com پژوهشکده آبخیزداری Massoud ghodarzi مسعود گودرزی massoudgoodarzi 100319475328460010277 100319475328460010277 No Assistant professor of Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Soil Conservation and Watershed Management Institute, Iran پژوهشکده آبخیزداری