fa بررسی اثر کاربری اراضی بر تغییرات مکانی و زمانی کیفیت آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت مشهد) تخصصي Special پژوهشي Research <div><strong>مدل&shy;سازی تغییرات زمانی و مکانی </strong><strong>کیفی آب و بررسی اثرات تغییر&shy;کاربری اراضی بر </strong><strong>پارامترهای کیفی آب‌های زیرزمینی اهمیت ویژه&shy; ای دارد. این پژوهش به مقایسه&shy; ی تکنیک&shy; های مختلف ریاضی و زمین&shy; آماری برای برآورد مکانی و زمانی مهم‌ترین پارامترهای کیفی آب ازنظر شرب، نفوذ آب در خاک و کشاورزی در دشت مشهد</strong><strong> با استفاده از آمار 62 حلقه چاه در بازه&shy;ی زمانی 1375 تا 1395</strong> <strong>می&shy;پردازد. نقشه&shy; های کاربری اراضی از </strong><strong>تصاویر ماهواره </strong><strong><span dir="LTR">Landsat</span></strong> <strong>با نرم</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>افزار </strong><strong><span dir="LTR">ENVI5.1</span></strong> <strong>تهیه شد. بررسی نقشه های هم &shy;مقدار نشان داد که </strong><strong>با گذر زمان، کیفیت آب به لحاظ سختی کل، افت زیادی داشته طوری که مساحت مربوط به کلاسِ نامناسب رشد چشمگیری داشته است. بر اساس نقشه &shy;های هم‌مقدار </strong><strong><span dir="LTR">EC</span></strong><strong>،</strong><strong> مساحت کلاس متوسط و نامناسب با گذر زمان افزایش داشته طوری که درسال 1395 بیشتر از 1385 و 1375 بود. نقشه&shy; های هم‌مقدار </strong><strong><span dir="LTR">SAR</span></strong> <strong>نشان داد که عمده&shy; ی سطح دشت در کلاس خوب قرار دارند و در سال&shy; های مختلف تغییرات جزئی داشت.</strong> <strong>همچنین نقشه&shy; های زمین&shy; شناسی نشان داد که سازندهای منطقه جزو سازندهای باکیفیت خوب و متوسط در ارتباط با آب زیرزمینی بود. </strong><strong>نتایج بررسی نقشه&shy; های کاربری اراضی نشان داد که مرتع و کشاورزی بیشترین مساحت را دارند و کاربری مرتع بیشترین کاهش (6.61درصد) معادل 643.29 کیلومترمربع و کاربری کشاورزی تقریباً بیشترین افزایش (16.2درصد) معادل 235.46 کیلومترمربع را داشته است. با حرکت از مرکز دشت به‌طرف جنوب&shy; شرقی دشت، وسعت اراضی کشاورزی و نیز تعداد چاه &shy;های غیرمجاز و نیز کاربری&shy; های شهری-صنعتی افزایش می &shy;یابد که هردوی این عوامل نقش قابل‌توجهی در کاهش کیفیت آب دارند.</strong><br> &nbsp;</div> Modeling the spatial-temporal variation of water quality and analyzing the effects of land use changes on the qualitative parameters of groundwater is very important. In this research, the ability of various deterministic and geostatistical techniques&nbsp; in the prediction of spatial-temporal qualitative parameters regarding drinking, agriculture usages and effects of infiltration rate of water into the soil&nbsp; in Mashhad&rsquo;s plain were investigated by using statistical data of 62 observation well from 1996 to 2016. The land use maps were prepared by ENVI5.1 using Landsat images. Analysis of isoline maps showed that the water quality had been dropped considerably in terms of chlorine and total hardness and the area with class of sever restricted usage had been increased. Investigation of EC isoline maps showed 2016 that the area of regions with moderate and sever restricted usage was the highest. The pH isoline maps showed that the major part of study area is located in the moderate restricted class. According to SAR isoline maps, all part of the study area is located in none restricted class and it has approximately remained constant during the years. The geological maps of study area showed that the formations have good effects on groundwater quality. Analysis of Land use maps showed that rangeland and agriculture have received the most area.&nbsp; During the studied period, rangeland and agriculture had the most decrease (6.61 %) and increase (2.16%) equivalent to 643.29 and 235.46 square kilometer, respectively. By moving from center to northeast part of Mashhad&rsquo;s plain the agricultural lands and the number of illegal wells and urban industrial land use is increased which altogether have led to the significant loss of water quality. تغییرکاربری, روش های زمین‌آماری, روش های ریاضی, آب زیرزمینی, دشت مشهد Land use change, geostatistical methods, deterministic methods, agricultural water, Mashhad’s Plain 108 116 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-706-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Yazdanpanahi علی یزدان پناهی ali.yazdanpanahi@ut.ac.ir 100319475328460010292 100319475328460010292 No University of Tehran دانشگاه تهران Khaled Ahmadaali خالد احمدالی khahmadauli@ut.ac.ir 100319475328460010293 100319475328460010293 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Mahdi Golafshani مهدی گل افشانی mahdi.golafshani@ut.ac.ir 100319475328460010294 100319475328460010294 No University of Tehran دانشگاه تهران Esmail Heidaryalamdarloo اسماعیل حیدری علمدارلو esmailheidary@gmail.com 100319475328460010295 100319475328460010295 No University of Tehran دانشگاه تهران