fa نقش عوامل محیطی در آرایش فضایی سکونتگاههای روستایی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز مهاباد) تخصصي Special پژوهشي Research <p align="justify" style="DIRECTION: rtl"><font face="arial,helvetica,sans-serif"><font size="2">  در پایداری مدیریت حوزه‌های آبخیز، مطالعات و پژوهش­ها در زمینه عوامل محیطی اهمیت زیادی دارد. زیرا، داده‌های تولید شده از نتایج اینگونه پژوهش­ها، راهنمایی بسیار ارزنده در انتخاب محل‌های مناسب برای آرایش فضایی سکونتگاههای روستایی به­شمار می­رود. هرگونه دخالت انسان در نظام طبیعت، باید با آگاهی کامل انجام شود، در غیر این صورت، منشاء ایجاد اختلال در تعادل پدیده‌ها است و عملکرد پدیده‌های طبیعی را به­طور چشم‌گیری تغییر می‌دهد. هدف این مقاله، نقش عوامل محیطی، در آرایش فضایی سکونتگاههای روستایی، به منظور کاهش هرچه بیشتر بلایای طبیعی و جلوگیری از آسیب‌پذیری سکونتگاههای روستایی می‌باشد. روش پژوهش، علاوه بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، مبتنی بر مشاهدات محلی میدانی با استفاده از فن پرسشنامه است. در این پژوهش، عوامل محیطی همچون (شیب، طبقات ارتفاعی، فاصله از گسل و زمین لغزش) به­عنوان متغیرهای مستقل و پراکنش روستاهای حوزه مورد مطالعه، به­عنوان متغیر وابسته، تعریف شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار (ILWIS) در محیط GIS و نرم‌افزار آماری (SPSS) بهره‌گیری شد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که عملکرد نسبتاً شدید برخی عوامل و پدیده‌های محیطی همچون پدیده زمین لغزش، نه تنها موجب وارد آمدن خسارات به محیط‌های دست­ساز انسانی شده، بلکه باعث تخریب، فرسایش و فقر محیط طبیعی در مناطق روستایی هم شده است. در این ارتباط، موقعیت کوهستانی ناحیه مورد پژوهش، تأثیر عمیقی بر این مسئله دارد. در موقعیت کوهستانی محدوده مورد مطالعه، دو عامل ارتفاع و شیب بعنوان عوامل بازدارنده و محدود کننده در مدیریت حوزه­های روستایی عمل می‌نمایند. نتایج حاکی است که انواع گسل‌ها و چین خوردگی‌های محلی با منشاء زمین­ساختاری، لرزش‌های فراوانی را باعث شده است که منطقه مورد مطالعه را با خطرپذیری روبرو کرده است. </font></font></p> <font face="Times New Roman"><p align="left">In sustainable watershed management, research and study about environmental factors are important</p><p align="left">issues. It is because such studies often produce some valuable data used to select the proper locations for</p><p align="left">spatial arrangement of rural settlements. Every human activity in natural system must be based on knowledge,</p><p align="left">otherwise it would cause some disruptions in phenomena balance and widely changes the function</p><p align="left">of the natural phenomena. The aim of this study is to identify the role of environmental factors in spatial</p><p align="left">arrangement of rural settlements of Mahabad watershed to reduce the various natural accidents and prevent</p><p align="left">the vulnerability of rural people. Research method in addition to literature review is based on locally</p><p align="left">and field research and questionnaire techniques.</p><p align="left">In this research, some environmental factors such as slope classes, elevation, distance from fault and</p><p align="left">landslide were considered as independent variables and rural settlement distribution was defined as</p><p align="left">depended variable. ILWIS and GIS software and SPSS as statistical software were used to analyze data.</p><p align="left">The results showed that landslide and creeping not only cause some damages on man- made environments</p><p align="left">but also lead to some degradation, erosion and environmental poverties in rural regions. In this relationship,</p><p align="left">mountain location of Mahabad watershed affects deeply on this problem. Two factors such as altitude</p><p align="left">and slope act as limiting factors in spatial arrangement. The results showed that various faults locally folding</p><p>generated from tectonics, cause the great amount of quakes that made study region to be hazardous.</p></font> عوامل محیطی، آرایش فضایی، سکونتگاههای روستایی و حوزه آبخیز مهاباد Environmental Factors, Spatial Arrangement, Management, Rural Settlements and Mahabad Watershed. 11 20 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-33&slc_lang=fa&sid=1 said mohammad Namaki سید محمد نمکی M_namaki43@yahoo.com 1003194753284600311 1003194753284600311 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Center مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری Ismail Aliakbari اسماعیل علی اکبری 1003194753284600312 1003194753284600312 No Payame Nour University دانشگاه پیام نور Ismail Sharifi اسماعیل شریفی 1003194753284600313 1003194753284600313 No Soil Conservation and Watershed Management Research Center مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری najafgholi Ghyasi نجفقلی غیاثی 1003194753284600314 1003194753284600314 No Soil Conservation and Watershed Management Research Center مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری