fa تعیین عوامل اثرگذار بر توسعه‌ی آبکندها در حوزه‌ی آبخیز مزایجان استان فارس با استفاده از روش‌های آماری چند متغیره تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">فرسایش آبکندی یکی از عوامل تخریب اراضی است که با از دست رفتن خاک حاصل&shy;خیز، موجب خسارت زیادی می</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">شود. به این منظور، در پژوهش حاضر با استفاده از رابطه&shy; ی کوک&shy;ران، 40 آبکند به &shy;منظور اندازه</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در حوزه&shy; ی آبخیز مزایجان واقع در جنوب&shy; شرق استان فارس انتخاب شد.</span></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت تعیین فاکتورهای تأثیرگذار بر طبقه</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بندی نمونه</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها، از روش تحلیل عاملی استفاده گردید.</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به &shy;منظور تعیین مؤثرترین عوامل در ایجاد و گسترش و تولید رسوب آبکند&shy;ها از روش رگرسیون چند متغیره&shy;ی پس&shy;رونده استفاده شد. </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان داد مساحت آبخیز ایجاد آبکندها تابع متغیرهای درصد خاک لخت، ماده</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ی آلی و شن است. به&shy; طوری که با افزایش هر درصد خاک لخت&nbsp; مقدار 379/0 به مساحت آبخیز ایجاد آبکندها اضافه می‌شود و به میزان هر واحد درصد ماده&shy;ی آلی خاک و درصد شن به&shy;ترتیب مقدار 349/0 و 363/0 واحد از مساحت آبخیز ایجاد آبکندها کاسته می‌گردد. همچنین در تعیین عوامل اثرگذار بر حجم آبکندها درصد شن، مهم&shy;ترین عامل</span></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اثرگذار </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:#006600;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بر کاهش حجم آبکندها</span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود. </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بنابراین به &shy;منظور جلوگیری از توسعه &shy;ی آبکندها و کاهش تولید رسوب باید توجه بیشتری به کنترل فرسایش در پیشانی آبکندها داشت؛ از این &shy;رو می &shy;توان </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با ایجاد و حفظ پوشش‌گیاهی، مدیریت مناسب مراتع و قرق آن&shy;ها، با افزایش زبری و کاهش رواناب، به کاهش نرخ فرسایش آبکندی کمک کرد. </span></span></span></span> </strong> Gully erosion is one of the causes of land degradation, which causes a lot of damage with the loss of fertile soil. For this purpose, in the present study, using the Cochran relation, 40 gullies were selected for measurement in the Mazayjan watershed located in the southeast of Fars province. Factor analysis method was used to determine the factors affecting the classification of samples. Backward multivariate regression was used to determine the most effective factors in the formation, expansion and production of gutter sediment. The results showed that the creation area of ​​the gullies is a function of the variables of bare soil, organic matter and sand. So that with each percentage increase of bare soil, the amount of 0.379 is added to the creation area of ​​the watershed and at the rate of each unit, the percentage of soil organic matter and the percentage of sand are 0.349 and 0.363 units of the creation area are reduced respectively. Also, in determining the factors affecting the volume of gullies, the percentage of sand was the most important factor was reducing the volume of gullies. Therefore, in order to prevent the development of gullies and reduce the production of sediment, more attention should be paid to erosion control in the headcut&#39;s gullies. It helped reduce gully erosion by increasing roughness and reducing runoff. استان فارس, تحلیل عاملی, حجم, حوزه ی آبخیز مزایجان, فرسایش آبکندی, گسترش Expansion, factor analysis, Fars Province, gully erosion, Mazayjan watershed, volume 44 53 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-816-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hedayat fard محمد هدایت فرد mohamad_hedayatfard@yahoo.com 100319475328460014391 100319475328460014391 No Ph.D Candidate of Desert Management, Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, BandarAbbas, Iran. دانشجوی دکتری گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده ی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Hamid Gholami حمید غلامی hgholami@hormozgan.ac.ir 100319475328460014392 100319475328460014392 Yes Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, BandarAbbas, Iran دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده ی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Masoud Soleimanpour مسعود سلیمان پور m.soleimanpour@yahoo.com 100319475328460014393 100319475328460014393 No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran. استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. Arashk Holisaz ارشک حلی ساز sani@alumni.ut.ac.ir 100319475328460014394 100319475328460014394 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture & Natural Resources, University of Hormozgan, BandarAbbas, Iran. استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده ی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس