Iranian Jornal of Watershed Management Science&Engineering

fa تاثیر برداشت شن و ماسه بر میزان بار رسوبی و دانه‌بندی بار بستر در رودخانه‌ی کجور Effect of Sand and Gravel Mining on among of Sediment Load and Bed Load Granulometery in Kojour River تخصصي Special پژوهشي Research برداشت شن و ماسه از بستر و کناره‌های رودخانه سبب تغییر در شرایط هیدرولیکی، هیدرولوژیکی، تغییر توان حمل جریان و افزایش فرسایش بستر و کناره‌های رودخانه و تخریب سازه‌های موجود در مسیر رودخانه می‌شود. آگاهی از تاثیر برداشت شن و ماسه بر مقدار، کیفیت و نحوه‌ی انتقال رسوبات امری اجتناب ناپذیر است. در این پژوهش به منظور بررسی تاثیر برداشت شن و ماسه از رودخانه‌ی کجور در استان مازندران بر میزان انتقال بار معلق و بستر، تغییرات قطر و اندازه‌ی بار بستر انتقالی، به‌ترتیب تعداد 12 و 3 نمونه رسوب معلق و بستر در شرایط بدون و با برداشت محلی شن و ماسه و دبی از فلوم خروجی مستقر بر رودخانه‌ی کجور در حوزه‌ی آبخیز جنگلی آموزشی و پژوهشی دانشگاه تربیت مدرّس برداشت و آنالیزهای مربوطه انجام گردید. نمونهبرداری بار معلق با استفاده از دبّههای نمونه‌بردار و بار بستر با استفاده از تلهانداز سبدی شکل رسوب بستر انجام شد. دانه‌بندی بار بستر نیز با استفاده از الک‌های استاندارد و آنالیزهای مربوطه در محیط نرم‌افزار GRADISTAT و Excel 2007 انجام گردید. تحلیل نتایج نشان داد که پس از برداشت شن و ماسه از رودخانه، بار معلق بین 300 تا 547 درصد، بار بستر به طور متوسط 1130 درصد و نسبت بار بستر به معلق به‌طور متوسط 120 درصد بیش‌تر از حالت بدون برداشت مصالح بوده است. قطر 10D بار بستر برای شرایط با برداشت کم، متوسط و شدید به‌طور متوسط به‌ترتیب 17، 24 و 35 درصد افزایش داشت. قطر 50D نیز در شرایط با برداشت کم و متوسط و با دبی کم 21 درصد افزایش و در شرایط با شدت برداشت زیاد در دبی مختلف رفتار پیچیده‌ای داشت. قطر 90D هم در شرایط با شدت برداشت کم تغییرات نامحسوسی داشت ولی با شدت برداشت متوسط و زیاد 100 تا 900 درصد افزایش یافت. <o:p /> Sand and gravel mining from the bed and banks of river causes change in the hydraulic, hydrological and current carrying capability conditions and increases erosion of river bed and banks and degradation of existing structures is in the river. Awareness of the impact of sand and gravel mining on the amount, quality and sediment transport is inevitable. The present study was therefore formulated to evaluate the effect of sand and gravel mining from the Kojour River at Educational and Research Forest Watershed of Tarbiat Modares University in Mazandaran Province on changing suspended and bed loads quantity and the diameter changes of the bed load transport. Towards this attempt, 12 and 3 samples were taken before and after sand mining at the main outlet of the watershed, respectively. The suspended load samples were taken using bottle samplers and bed load samples were taken with a basket-type bed load sampler. Bed load granulometery was performed using standard sieves. The analysis also was carried out in GRADISTAT and Excel 2007 softwares. The results showed that after sand and gravel mining the rates of suspended load increased from 300 to 547 %, bed load was an average of 1130 %. On average, the ratio of bed to suspended load was 120% higher than that recorded for period without sand and gravel mining conditions. The D10 diameter of bed load had increased for low, moderate and intensive sand and gravel mining conditions at rate of 17, 24 and 35%, respectively. The D50 also increased 21% in low and moderate removal and base flow conditions and also had complex behavior in intensive removal and different flow discharges. The D90 had subtle changes in low removal and increased in moderate and intensive removal from 100 to 900%. <o:p /> استان مازندران, انتقال رسوب, حوزه‌ی آبخیز جنگلی, نمونه‌برداری بار بستر Bed Load Sampling, Forest Watershed, Mazandaran Province, Sediment Transport 21 26 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-1-190&slc_lang=fa&sid=1 hosain khirfam حسین خیرفام h.kheirfam@yahoo.com 10031947532846003031 10031947532846003031 No hamid Reza sadeghi سیّدحمیدرضا صادقی دانشكده منابع طبيعي، مازندران، نور 10031947532846003032 10031947532846003032 Yes دانشكده منابع طبيعي، مازندران، نور 10031947532846003033 10031947532846003033 No