fa ارزیابی فعالیت‌های آبخیزداری با استفاده از مدل‌های AHP و ANP (مطالعه موردی: حوزه آبخیز حیدری استان چهارمحال و بختیاری) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="ltr" style="margin: 0px; text-align: right; text-indent: 14.2pt;"><b><span b="" dir="RTL" lang="FA" style="margin: 0px;">&nbsp;</span></b></p> <p dir="RTL" style="margin: 0px; text-align: justify; text-indent: 14.2pt;"><span style="font-family:times new roman;"><font color="#000000"><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3"><em>در پژوهش حاضر به‌منظور ارزیابی </em>اقدامات زیستی و مکانیکی مهار سیل و فرسایش، دو زیرحوضه از آبخیز حیدری واقع در استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شدند که با داشتن شرایط اقلیمی، هیدرولوژیکی، خاکی، پوشش گیاهی و کاربری اراضی تقریباً یکسان، نماینده اجرای اقدامات زیستی و مکانیکی محسوب می&shy;شوند. برای ارزیابی اقدامات انجام شده معیارهای اجتماعی شامل آموزش، مشارکت، سطح درآمد و رضایتمندی بهره‌برداران و معیارهای فنی شامل کاهش سیلاب، ذخیره آب، افزایش درآمد و افزایش پوشش گیاهی انتخاب شد. روابط بین معیارها، زیرمعیارها و گزینه‌های مورد بررسی در دو مدل فرآیند تحلیل شبکه‌ای (</font></span></b><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">ANP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><i><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>)</span></b><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3"> و تحلیل سلسله مراتبی (</font></span></b></i><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">AHP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><i><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>)</span></b><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3"> تعریف شد. سپس پرسشنامه&shy;های مقایسات زوجی عوامل در هر دو مدل </font></span></b></i><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">ANP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><font size="3"> و </font></span></b><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">AHP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><font size="3"><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> در اختیار 30 تن از کارشناسان و خبرگان آبخیزداری استان چهارمحال و بختیاری قرار گرفت. نتایج نشان داد از بین زیرمعیارهای اجتماعی، زیرمعیار مشارکت در مدل </span></b><b><span dir="LTR" style="margin: 0px;">AHP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> و زیرمعیار افزایش درآمد در مدل </span></b><b><span dir="LTR" style="margin: 0px;">ANP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> وزن بیشتری کسب کرده‌اند. از بین زیرمعیارهای فنی، زیرمعیار کاهش سیل در هر دو مدل وزن بیشتری کسب کرده است. هم‌چنین در انتخاب روشهای <span style="margin: 0px;">&nbsp;</span>زیستی معیارهای اجتماعی و نیز افزایش پوشش گیاهی مهم هستند. در حالی‌که در انتخاب روش‌های مکانیکی کاهش سیلاب و ذخیره آب تاثیرگذارند. نهایتا نتایج نشان داد اقدامات زیستی در مهار سیل و رسوب ارجحیت دارند. وزن اقدامات زیستی و مکانیکی در مدل </span></b></font><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">ANP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><b><span b="" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> </span></b><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3">به‌ترتیب 60/0 و40/0 و در مدل </font></span></b><b><span dir="LTR" style="margin: 0px; font-size: 11pt;">AHP</span></b><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><b><span b="" style="margin: 0px; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> </span></b><i><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3">به‌ترتیب</font></span></b><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "> </span></b><b><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; font-family: "><font size="3">51/0 و 49/0 است. </font></span></b></i></font></span></p> <p style="margin: 0px; text-align: justify; text-indent: 14.2pt; unicode-bidi: embed; direction: ltr;"><font size="3"><font face="Times New Roman"><span style="margin: 0px;"><font color="#000000">In this research,<span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span dir="RTL" style="margin: 0px;"><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> </span>in order to assess the biological and mechanical measures of flood and erosion control, two sub-watersheds of Heidari Watershed located in Chaharmahal and Bakhtiari Province with similar climatic, hydrological, edaphic, vegetation and land use conditions as representative areas were selected.</font></span><span style="margin: 0px;"><font color="#000000"> To assess the conducted measures, social<span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span dir="RTL" style="margin: 0px;"><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span> </span>criteria including education, participation, income level and beneficiaries&#39; satisfaction and technical criteria including flood control, water storage, revenue increase and vegetation enhancement were used. The relationships between criteria, sub-criteria and under consideration options were defined in ANP and AHP models. Then, pairwise questionnaires of the factors in both ANP and AHP models were provided to 30 watershed management experts in Chaharmahal and Bakhtiari Province. The results showed that among the social sub-criteria, participation in the AHP model, and increased revenues in the ANP model, allocated more weights. Also, the flood reduction criterion has gained more weight between the technical sub-criteria, by both </font><span style="margin: 0px;"><ins datetime="2019-04-10T12:46"><font color="#008080">models AHP</font></ins></span><font color="#000000"> and ANP. Social criteria and increasing vegetation cover are important for selecting biological methods. While water storage and flood reduction are important for selecting mechanical approaches. Finally, the results showed that biological measures are preferable to flood and sediment control. The weight of biological and mechanical operations in the ANP model is 0.60 and 0.40, respectively and in the AHP model, the weights were 0.51 and 0.49, respectively.</font></span></font></font></p> عملیات زیستی, عملیات مکانیکی, معیارهای اجتماعی, معیارهای فنی Biological treatments, Mechanical activities, Technical measures, Social measures 129 133 http://jwmsei.ir/browse.php?a_code=A-10-48-6&slc_lang=fa&sid=1 Rafat Zare Bidaki رفعت زارع بیدکی zare.rafat@nres.sku.ac.ir 100319475328460011378 100319475328460011378 Yes دانشگاه شهرکرد Bahram Abdollahi بهرام عبدالهی Abdolahi_bahram@yahoo.com 100319475328460011379 100319475328460011379 No دانشگاه شهرکرد Ahmad Ghanbari احمد قنبری Ghanbari_ahmad@yahoo.com 100319475328460011380 100319475328460011380 No اداره کل منابع طبیعی استان چهار محال و بختیاری