[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
اطلاعیه ها::
::
شناسنامه نشریه
صاحب امتیاز
انجمن آبخیزداری ایران
►مدیر مسئول
دکتر سیدحمیدرضا صادقی
►سردبیر
دکتر علی طالبی
►مدیر اجرایی
مهندس فرهاد بهبودی
►مدیر داخلی
دکتر عاطفه جعفرپور
►کارشناس
دکتر سودابه قره‌محمودلی
►دوره انتشار
فصل‌نامه
►شاپا الکترونیکی
2008-9554
..
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
سایت انجمن آبخیزداری ایران
سایت انجمن آبخیزداری ایران
پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
..
مجله اکوهیدرولوژی

مجله اکوهیدرولوژی

..
:: دوره 18، شماره 64 - ( 3-1403 ) ::
جلد 18 شماره 64 صفحات 121-114 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی تأثیر بازشدگی دریچه سرریز اوجی بر آبشستگی موضعی پایین‌دست حوضچه‌های آرامش
محمد سعید چلداوی ، محمد حیدرنژاد* ، اصلان اگدرنژاد
چکیده:   (89 مشاهده)
مقدمه
برای تخلیه آب اضافی، همچنین تخلیه سیلابهای بزرگ و جلوگیری از خسارات ناشی از سیل در سدها انواع مختلف سرریزها ساخته میشود. عبور جریان از روی سرریزها با اتلاف انرژی همراه است، با این حال مقداری انرژی مستهلک نشده باقی میماند که موجب فرسایش بستر و ایجاد حفره در پاییندست میشود. از جمله سازههای هیدرولیکی که مورد توجه خاص مهندسان طراح قرار گرفته است، سرریزهای اوجی است. سرریزهای اوجی اولین بار در سدهای بتنی و سپس در سدهای خاکی توسعه یافتهاند. این سرریزها در واقع نمونهای سادهای از آبراهه با ضریب زبری بالاست، با توجه به استهلاک کم انرژی در طول آن، در پنجه سد نیاز به استفاده از سازه‌های مستهلک‌کننده انرژی است. طی جریانی که از روی بدنه سرریز اوجی ریزش میکند، در محل پاشنه سازه، انرژی پتانسیل به انرژی جنبشی تبدیل میشود. توجه به اینکه پاییندست حوضچههای آرامش همواره در معرض آبشستگی قرار دارند لزوم بررسی روشهای حفاظتی بستر پاییندست حوضچه اهمیت خاصی خواهد داشت. محققان و دانشمندان در دهههای گذشته به مطالعه پارامترهای مؤثر بر آبشستگی پاییندست حوضچهها پرداختند. در این تحقیقات مکانیزم وقوع آبشستگی، اثر هندسی سازه و خصوصیات ذرات رسوبی بر ابعاد آبشستگی بررسی شده است. در تحقیق حاضر سعی شد درک بهتری از تأثیر دریچه نصب شده بر روی سرریز اوجی و آبشستگی در پایاب سرریز حاصل شود، در همین راستا مدلی از سرریز اوجی ساخته شد و آزمایشاتی طراحی و اجرا شد.

مواد و روش‌ها
درتحقیق حاضرجهت بررسی تأثیر ابعاد دریچه نصب شده بر روی تاج سرریز اوجی و آبشستگی پایاب سرریز، آزمایشاتی طراحی شد. به منظور انجام آزمایشات از فلوم سازمان آب و برق خوزستان، از جنس فلز و با دیواره‌ ای از جنس پلاکسی گلاس و کف فلزی به طول ۷ متر و عرض ۶۰ سانتی‌متر و ارتفاع ۵۰ سانتی‌متر استفاده شده است، بطوریکه ۴۵ آزمایش بر روی تأثیر عوامل هندسی دریچه و دبی جریان بر میزان آبشستگی در پایین دست سرریز اوجی صورت گرفت. همچنین مقدار دبی با استفاده از سرریز مثلثی کالیبره شده و مانومتری که در انتهای فلوم نصب شده، اندازه گیری شد. به منظور قرائت ارتفاع سطح آب در قسمت‌های مورد نیاز از عمق‌یاب مستقر روی فلوم استفاده شد. برای آزمایشات ابتدا مدل آماده و نصب شد. سپس با باز کردن دریچه به دبی مشخص به مدت ۴۰ دقیقه صبر نموده تا شرایط جریان به حالت پایدار برسد، در ادامه مقدار ابعاد عرض و طول آبشستگی برداشت شده است. همچنین به منظور دستیابی به اهداف مد نظر در این پژوهش حاضر، ابتدا اقدام به معرفی پارامترهای حاکم بر هیدرولیک جریان سرریز اوجی شد و سپس پارامترهای حاکم مؤثر در این پژوهش با استفاده از روش π (باکینگهام) ارائه شد.

نتایج و بحث
بررسی نتایج تأثیر H/b بر Ds/Ls در شرایطی که عرض دریچه ثابت است نشان می‌دهد که با افزایش مقدار بازشدگی، مقدار عدد بدون بعد Ds/Ls کاهش می‌یابد به نحوی که با کاهش ۵۰۰ درصدی بازشدگی دریچه به مقدار %۵۵، نسبت Ds/Ls کاهش داشته است، در واقع می­توان گفت که با افزایش ۱ درصدی بازشدگی دریچه میزان آبشستگی ۱۱/۰ درصد کاهش می­یابد. همچنین میتوان نتیجه گرفت که افزایش بازشدگی دریچه موجب افزایش بیشتر آبشستگی در طول می‌شود و در عمق اثر کمتری از خود نشان میدهد. همچنین بررسی تأثیر H/b بر Ds/Ls در شرایطی که بازشدگی دریچه ثابت است نشان میدهد که با افزایش عرض دریچه مقدار عدد بدون بعد Ds/Ls کاهش می‌یابد به نحوی که با افزایش ۴۰۰ درصدی عرض دریچه به مقدار % ۶۰ ،نسبت Ds/Ls کاهش مییابد همچنین تأثیر H/b بر عمق آبشستگی (Ds) نشان می‌دهد که با افزایش مقدار عرض دریچه میزان عمق چاله آبشستگی افزایش مییابد، به نحوی که با افزایش ۴۰۰ درصدی عرض دریچه، به میزان %۲۴ عمق آبشستگی افزایش مییابد. همچنین بررسی تأثیر H/b بر عمق آبشستگی (L) نشان می‌دهد که با افزایش مقدار عرض دریچه میزان طول آبشستگی هم افزایش مییابد، به نحوی که با افزایش ۴۰۰ درصدی عرض دریچه به میزان %۸۲ طول آبشستگی افزایش مییابد. نتایج نشان داد که افزایش بیشتر بازشدگی دریچه موجب افزایش آبشستگی در طول می‌شود و با افزایش دبی جریان نیز میزان Ds/Ls کاهش مییابد، به نحوی که با کاهش ۵۰ درصدی دبی جریان به میزان ۱۵٪ نسبت Ds/Ls افزایش مییابد.

نتیجه‌گیری
یکی از سازههای که در انتقال آب از اهمیت بالایی برخوردار است سرریزهای اوجی است که در بسیاری از شبکههای انتقال آب مورد استفاده قرار میگیرد. آبشستگی در پاییندست این سازهها سبب شد تا محققین این پژوهش به بررسی تأثیر ابعاد و میزان بازشدگی دریچههای نصب شده بر روی سرریز اوجی و میزان آبشستگی در پاییندست این سازه بپردازند. به عبارت دیگرآبشستگی یکی از معضلات در سازههای آبی است که سبب ویران شدن این سازهها و در بهترین شرایط سبب ایجاد افزایش رسوبات معلق در جریان رودخانه میشود. در این تحقیق به بررسی سرریز اوجی پرداخته شد و تأثیر این سازه بر مقدار آبشستگی در پایین‌دست مطالعه شد. با بررسی جامع مطالعات پیشین و انجام آنالیز ابعادی، پارامترهای بدون بعد مؤثر بر پدیده آبشستگی شناسایی و آزمایش­ها بر مبنای آن‌ها طرح‌ریزی شد. نتایج نشان می‌دهد که افزایش بازشدگی دریچه می­تواند تا ۵۵ درصد میزان عمق آبشستگی را افزایش دهد. همچنین عرض دریچه هر چه بیشتر شود میزان عمق آبشستگی را کاهش می­دهد به نحوی که با کاهش یک درصدی میزان آبشستگی، باید ۵/۶ درصد عرض دریچه را افزایش داد. همچنین با افزایش مقدار عرض دریچه میزان طول آبشستگی هم افزایش مییابد، به نحوی که با افزایش ۴۰۰ درصدی عرض دریچه به میزان %۸۲ طول آبشستگی افزایش مییابد. و با افزایش دبی جریان میزان Ds/Ls هم کاهش مییابد و با افزایش هر یک درصد از دبی جریان میزان Ds/Ls ،۳/۰ درصد کاهش می­یابد. همچنین افزایش عرض دریچه باعث رسوب گذاری بیشتر در طول و تاثیر کمتری در عمق می شود.
شماره‌ی مقاله: 10
واژه‌های کلیدی: : آبشستگی، سرریز اوجی، دریچه، پرش هیدرولیکی
متن کامل [PDF 1303 kb]   (37 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/10/15 | پذیرش: 1402/7/5 | انتشار: 1403/3/17
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Cheldavi M S, Heidarnejad M, Egdarnezhad A. Investigating the effect of ogee spillway gate opening on the local scour downstream of stilling basins. jwmseir 2024; 18 (64) : 10
URL: http://jwmsei.ir/article-1-1109-fa.html

چلداوی محمد سعید، حیدرنژاد محمد، اگدرنژاد اصلان. بررسی تأثیر بازشدگی دریچه سرریز اوجی بر آبشستگی موضعی پایین‌دست حوضچه‌های آرامش. مجله علوم ومهندسی آبخیزداری ایران. 1403; 18 (64) :114-121

URL: http://jwmsei.ir/article-1-1109-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 18، شماره 64 - ( 3-1403 ) برگشت به فهرست نسخه ها
مجله علوم ومهندسی آبخیزداری ایران Iranian Journal of Watershed Management Science and Engineering
به اطلاع کلیه نویسندگان ، محققین و داوران  محترم  می رساند:

با عنایت به تصمیم  هیئت تحریریه مجله علمی پژوهشی علوم و مهندسی آبخیزداری فرمت تهیه مقاله به شکل پیوست در بخش راهنمای نویسندگان تغییر کرده است. در این راستا، از تاریخ ۱۴۰۳/۰۱/۲۱ کلیه مقالات ارسالی فقط در صورتی که طبق راهنمای نگارش جدید تنظیم شده باشد مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
Persian site map - English site map - Created in 0.07 seconds with 42 queries by YEKTAWEB 4652